Bewaar bestanden veilig: één back-up is geen back-up
Een archief is voor iedere fotograaf en filmer een waardevol bezit. Vaak zit er voor jaren aan hard werk in, met uiteindelijk altijd wel een aantal hele bijzondere beelden. De schade als dat verloren gaat, kan heel groot zijn. Zowel emotioneel als zakelijk. Daarom is het goed om altijd een back-up te hebben. Daarbij geldt: één back-up is geen back-up. Om de kostbare opnames veilig te stellen is meer nodig.
Tekst: Jan Paul Mioulet
Wanneer gaat het mis?
De verkorte, en meest gebruikte versie van de wet van Murphy luidt: iets dat fout kan gaan, zal ook (ooit) fout gaan. Dat geldt zeker voor computers en de schijven die daarin zitten. De vraag is niet of een crash zich voor zal doen, maar wanneer. Een harde schijf, die tegenwoordig ook steeds vaker een SSD (solid state drive) is, kan op verschillende manieren kapot gaan. De lees- en schrijfeenheid kan stuk gaan, blokken geheugen kunnen corrupt raken of de directory kan beschadigd raken, waardoor de computer geen idee meer heeft waar welke data is weggeschreven. Schijven en computers kunnen ook ten prooi vallen aan zaken als koffie, virussen, brand of kortsluiting. In al die gevallen zijn de foto’s, films en andere documenten niet meer toegankelijk en vaak ook voorgoed kwijt.
Om dat te voorkomen is het maken van een back-up het minste wat je als fotograaf of filmer kan doen. Maar, indachtig de wet van Murphy, is ook dat niet volledig waterdicht. Soms letterlijk. Een externe schijf die aan de computer hangt als back-up, kan eveneens door een virus of ransom-software gewist worden, of na een blikseminslag, lekkage of overstroming last hebben van kortsluiting. Ook kan alle apparatuur bij een inbraak worden meegenomen of bij brand verloren gaan. Om data echt veilig te stellen, is een back-up strategie nodig, waarin meerdere beveiligingslagen worden aangebracht en waarin rekening wordt gehouden met verschillende scenario’s.
Wat is een goede back-up strategie?
Om een goede back-up strategie te maken, is het verstandig om eerst een lijst te maken van alle mogelijke dingen die fout kunnen gaan. Bepaal daarna de strategie om het verlies van data te voorkomen. Twee belangrijke regels zijn: meer is beter en spreidt de risico’s. In praktische termen: zorg voor meerdere back-ups op meerdere locaties. Denk daarbij zowel aan offline als online opslag en aan on-site en off-site. Houd daarbij niet alleen rekening met de huidige grootte van het archief, maar ook met alles wat er in de toekomst nog bij zal komen. Zorg dus voor oplossingen die schaalbaar en uitbreidbaar zijn.
Een goede back-upstrategie is dus gelaagd. Twee back-ups is eigenlijk wel het minimum, waarbij de tweede zich het liefst niet bevindt op dezelfde locatie als de eerste back-up en de originele bestanden. De meest simpele methode is om een losse schijf aan de computer te hangen voor de eerste back-up en om een tweede schijf te gebruiken als extra back-up en deze op te bergen op een ander adres. Voor de zekerheid kan de eerste back-up ook elders in huis of in het kantoor worden opgeborgen.
Voor Mac-gebruikers
Voor Mac-gebruikers is een programma als Carbon Copy Cloner of ChronoSync ideaal om deze back-ups te maken en voor Windows zijn programma’s als Acronis True Image of Paragon Disk Manager populair. Een goed back-up programma kan worden ingesteld om volgens een vast schema back-ups te maken en om automatisch te starten zodra een back-up schijf wordt aangesloten. Een nadeel van de hierboven besproken strategie is dat de tweede back-up, die dus extern wordt bewaard, lastig up-to-date te houden is. Wie eens per week de externe back-up ophaalt om deze bij te werken, loopt dus snel een week achter, en kan alsnog werk kwijtraken dat misschien nog wel geleverd moet worden.
Off-site back-up oplossing 1: in de cloud
Voor een volledig actuele off-site back-up bestaan twee oplossingen: online opslag in de cloud, of een externe NAS die via internet verbonden is. Online opslag bestaat er in allerlei vormen. Google, Windows en Apple bieden clouddiensten aan met opslagruimte, net als Adobe en gespecialiseerde diensten als Dropbox. Een foto- en videoarchief kan echter al snel vele terabytes groot zijn en daar zijn deze diensten niet echt voor geschikt.
Een bedrijf als Backblaze is hier juist wel in gespecialiseerd. Backblaze is relatief goedkoop en snel en kijkt niet vreemd op van bijvoorbeeld een upload van20 terabyte. Online back-uppen heeft voor- en nadelen. De pluspunten zijn dat er geen hardware moet worden aangeschaft, dat de back-up dagelijks kan worden bijgewerkt en beschermd is tegen veel onheil dat juist on-site kan gebeuren en dat via internet de back-up overal ter wereld kan worden benaderd. Het nadeel van een online back-up is dat het terughalen van een groot archief in het geval van een crash veel tijd kan kosten. Denk hierbij aan meerdere dagen tot soms enkele weken, afhankelijk van de netwerkverbinding. Daarom is online opslag vooral geschikt als extra back-up. Ook privacy kan een reden zijn om data niet op een (buitenlandse) server te stallen.
Off-site back-up oplossing 2: NAS
Een andere oplossing naast externe schijven en online opslag, is het gebruik van een NAS, een network attached storage. Dat is een kastje waarin vaak meerdere schijven zitten die samenwerken als 1 grote opslag. Dat kan in verschillende RAID-opstellingen. Zo kunnen schijven werken als elkaars kopie, of als 1 grote schijf waarbij data slim over verschillende schijven wordt verspreid, zodat een kapotte schijf altijd kan worden vervangen zonder verlies aan data. Vaak zijn schijven hot-swappable. Dat wil zeggen dat ze vervangen kunnen worden zonder de NAS uit te hoeven zetten.
Een NAS is hierdoor prima geschikt als werkschijf voor alle data, als eerste back-up en ook als tweede back-up, op een externe locatie. Omdat een NAS via internet benaderd kan worden, kan deze off-site staan en toch regelmatig bijgewerkt worden. Bij verlies van de werkschijf en de eerste back-up kan de externe NAS online worden benaderd of worden opgehaald zodat het hele archief weer snel toegankelijk is. Een NAS lijkt dus ideaal, doordat kapotte schijven vervangen kunnen worden zonder verlies aan data. Maar als een NAS zelf stuk gaat, kunnen de losse schijven niet door een computer gelezen worden, en moeten ze in een identieke NAS gezet worden. Een goede back-up strategie is dus een investering, zowel in apparatuur als in tijd. Maar dat is het altijd waard. Het geeft namelijk de rust en zekerheid dat foto’s en films veilig zijn en niet bij een calamiteit verloren kunnen.
De Sandisk Pro Blade
- Een oplossing om zowel een behoorlijke opslagruimte te hebben als een hoge leessnelheid is de Sandisk Pro Blade. Het is eigenlijk een heel systeem. Als opslagmedium gebruikt het systeem NVMe M.2 geheugen in een eigen behuizing, die Sandisk ‘mags’ (van magazijnen) noemt. Die mags passen zowel in een losse behuizing als in een kastje voor vier. De Pro Blade Transport maakt van een losse mag een SSD met een USB-C 3.2 aansluiting die bijvoorbeeld gebruikt kan worden als opslagmedium op camera’s die video direct naar SSD kunnen wegschrijven.
- De Pro Blade Transport kan daarna via USB-C aan de computer gehangen worden, maar het is ook mogelijk om de mag in het Pro Blade Station te plaatsen. In beide gevallen hoeft de data niet eerst te worden overgezet. De huidige Pro Blade Station heeft een Thunderbolt 4 aansluiting die theoretisch een snelheid heeft van 40 Gb/s. Zo snel is het geheugen zelf natuurlijk niet, maar de Pro Blade haalt dankzij het NVMe.2-geheugen met een enkele schijf een schrijfsnelheid van 2500 MB/s aan de Thunderbolt poort van een Macbook Pro en de leessnelheid is zelfs nog iets hoger, tot bijna 3000 Mb/s.
- De mags zijn verkrijgbaar in 1, 2 en 4 terabyte, en een Station met 4 mags kan dus maximaal 16 terabyte groot zijn. Via de tweede Thunderbolt poort kunnen meer Stations worden gekoppeld, zodat het systeem verder kan worden uitgebreid. Het Pro Blade systeem is niet goedkoop en de eigen aansluiting zorgt ervoor dat er altijd gebruik moet worden gemaakt van een Transport of een Station om de mags te kunnen gebruiken. De pluspunten zijn dat het Pro Blade systeem robuust is gebouwd, makkelijk in het gebruik is en vrijwel net zo snel is als de snelste interne schijven.