Expositie Dana Lixenberg in Amsterdam: De Wallen

Eén van de oudste buurten van Amsterdam, de Wallen, staat bekend om haar rode lichten, coffeeshops en eindeloze stroom toeristen. Met de tentoonstelling De Wallen werpt Dana Lixenberg een nieuw licht op deze plek, die in de media en volksmond vaak zwart-wit wordt afgeschilderd. Haar vertraagde, aandachtige blik gaat uit naar de mensen die de buurt maken tot wat het vandaag de dag is: lokale ondernemers, sekswerkers en kunstenaars, maar ook toeristen. De Wallen, bestaande uit een serie zwart-witportretten, kleureninterieurs en een driekanaals-video-installatie, is nog tot en met 15 februari 2026 te zien in het Stadsarchief in Amsterdam. 

Door: Claire Hoogakker

Mooie buurt

Ondanks haar internationale carrière en langdurig verblijf in New York, is Lixenberg altijd geworteld gebleven in Amsterdam, de stad waar ze opgroeide. “Tijdens Covid heb ik, zoals vele Amsterdammers, wandelend mijn eigen stad herontdekt”, vertelt ze. “Vooral de Wallen waren bijzonder om zo te ervaren; de buurt waar ik ben geboren en waar mijn vader tot zijn overlijden zijn atelier had.” In die periode legde ze de lege grachten vast in “verstilde, mooie postkaartplaatjes”. Een ongewoon en onwennig stadsgezicht.

Toen het Stadsarchief haar in 2021 de opdracht gaf om een zelfgekozen onderwerp langdurig in beeld te brengen, twijfelde ze dan ook niet lang: het werd de Wallen. Ze wist echter direct dat ze de buurt niet in een uitzonderlijke situatie wilde documenteren. Toen ze van start ging met het project, draaide het toerisme dan ook weer als vanouds: op volle toeren. “Ik wilde geen positie innemen, maar een zo breed mogelijk portret van de buurt en een tijdsbeeld maken.”

Lixenberg dompelde zich onder in de buurt en ontmoette en portretteerde er zo talloze, uiteenlopende mensen. “Toeristen krijgen dezelfde behandeling als bewoners en ondernemers”, benadrukt ze. Zo verandert het beeld van de stroom anonieme toeristen in een reeks individuele gezichten, wat zorgt voor een zachte, medemenselijke blik.

Zwart-witportretten

Die oordeelloze benadering leverde een breed palet aan portretten op. Dat mensen uit de buurt zich herkennen in haar werk, betekent veel voor haar. “Als bewoners te spreken zijn over wat ik heb neergezet, is dat het grootste compliment. Ik heb geprobeerd een markante-koppenparade te vermijden.” De klassiek aandoende zwart-witfotografie geeft de portretten een tijdloos gevoel, terwijl kleine details de tijdgeest verraden. “De keuze voor zwart-witportretten was noodzakelijk, want de buurt is al zo onrustig en kleurrijk.”

Door het werken met een grootformaat camera met beperkte dieptescherpte, zijn de achtergronden veelal onscherp. Hierdoor wordt de aandacht volledig op de persoon in kwestie gericht. “Al draagt de omgeving natuurlijk wel bij aan de sfeer van het portret”, voegt Lixenberg toe. “Maar je moet je wel focussen op de persoon, zodat het geen illustratie van de persoon wordt.” Om die reden wordt er bij de presentatie van het werk in eerste instantie ook weinig context gegeven, behalve de namen van de geportretteerden.

Lees het hele verhaal in Pf #8 2025, het nummer over de schoonheid in de fotografie.

Bekijk ook deze items