terug

Afkijken

De Nederlands-Japanse handelsgeschiedenis is vrij onbekend, om er maar van te zwijgen hoe klein het aantal mensen is dat weet dat Nederlanders de fotografie naar Japan hebben gebracht. Dan is het grappig dat we nu zoveel Nederlanders zien rondlopen met digitale camera’s van Canon, Nikon, Olympus of Sony. Het cliché over Japan is hiermee weer eens bevestigd: afkijken wat een vreemde doet en dan het zelfde produceren – maar wel beter. In de verte onderstreept het Japanse woord voor fotograferen het vooroordeel van de volksaard: shashin, wat zoveel betekent als ‘de waarheid kopiëren’.

© Daido Moriyama - Courtesy Galerie Alex Daniels/ Reflex Amsterdam and Daido Moriyama

Het proces van de daguerreotypie was in 1839 uitgevonden en een Nederlands schip bracht een jaar later de eerste exemplaren naar Nagasaki. De horlogemaker Shunnojo Tsunetari Ueno vond deze techniek om waarheidsgetrouwe afbeeldingen te produceren zo interessant dat hij het materiaal bestelde. Dat kwam in 1848 wederom per Nederlands schip bij de handelspost op Dejima aan. In de jaren 50 van de 19de eeuw was het vooral de feodale elite, samoerai en artsten, die het zich kon permitteren met deze dure techniek foto’s te maken.

Een goedkopere methode, de natte collodium-techniek, was in 1850 uitgevonden door de Engelsman Frederick Scott Archer en ook het materiaal dat hiervoor nodig was, werd door Nederlanders – samen met de Chinezen indertijd de enigen die toestemming van de Shogun-regering hadden om handel te drijven – naar Japan gebracht.

In dit nummer hebben we vier verhalen die ons meer inzicht verschaffen in hoe er de afgelopen vijftig jaar in Japan is gefotografeerd. Intussen is er geen sprake meer van afkijken vanuit het Verre Oosten. We kijken naar elkaar, snuffelen aan elkaars werk, inspireren elkaar. En daaraan wil P/f graag bijdragen.

Edie Peters
Hoofdredacteur P/f

P.S.

In het vorige nummer van P/f zat als los blad een advertentie ingestoken van een bedrijf dat zich Fotoinstituut noemt, gekoppeld aan een keurmerk voor de fotografische branche onder de naam Erkend Fotograaf. Die advertentie deed veel stof opwaaien. De aangeboden erkenningsregeling, gekoppeld aan een keuringscommissie en een flink inschrijfgeld, schoot mensen in het verkeerde keelgat. Veel lezers van P/f zijn al jaren professioneel aan het werk als fotograaf en hebben er geen behoefte aan om voor een commissie hun kwaliteit te rechtvaardigen. Daarbij speelt vast ook een rol dat het gaat om een initiatief dat zichzelf ‘leading in photography’ noemt, maar dat verder niemand in de fotografie schijnt te kennen. Na overleg met de vakorganisatie BFN (zie ook pagina 58) en de FotografenFederatie, die beiden negatief adviseerden, hebben we besloten deze advertentie niet meer op te nemen in P/f.