terug

Tomasz Gudzowaty

Buiten het gebruikelijke sportbeeld

Op 7 mei jl. zijn aan 57 fotografen prijzen of eervolle vermeldingen uitgereikt tijdens de World Press Photo Awards. Een van hen is Tomasz Gudzowaty. Een Poolse fotograaf, die voor de achtste keer is bekroond met een prijs bij de World Press Photo Awards. Deze keer de tweede prijs in de categorie ‘Sport stories’ met een schitterende serie zwart-witfoto’s van straatraces in Mexico. Zijn werkwijze en zijn onderwerpkeuze zijn beide ongebruikelijk.
Tomasz Gudzowaty is geboren in 1971. Hij studeerde rechten aan de Universiteit van Warschau, maar besloot na zijn afstuderen zijn grote passie fotograferen te volgen. “De overstap naar fotografie was een beslissende stap in mijn leven, waarover ik niet lang heb getwijfeld na mijn afstuderen. Misschien is mijn fascinatie nog gegroeid, doordat ik bij een vriend thuis werd geconfronteerd met beeldende kunst en fotoboeken van over de hele wereld en op het hoogste niveau. Ik ben nog steeds gefascineerd door grote meesters als Adams en Salgado.” Gudzowaty’s eerste werk zijn natuurseries. In de Serengeti fotografeerde hij ondermeer ‘Paradise Crossing’ over gnoes die eenmaal per jaar en masse naar een ander deel trekken en daarbij de Mara rivier moeten oversteken. De oversteek van de rivier bevolkt door krokodillen is heel bekend van natuurfilms. Gudzowaty slaagt er in om prachtige beelden te maken die je nog niet eerder gezien hebt. In zijn latere werk richt hij zich vooral op niet-commerciële sporten waarvoor in de media geen belangstelling bestaat omdat ze te exotisch zijn, te atypisch. Ze vallen min of meer buiten het gebruikelijke beeld van sport. Gudzowaty’s benadering van sport is vooral gericht op mensen. Op de wijze waarop zij, los van de publiciteit, een doel vinden in de beoefening van hun sport, op sport als onderdeel van spirituele activiteit. Een aantal van zijn projecten laten sporten zien die zijn geworteld in de tradities van geïsoleerde culturen.

Straatraces

Zijn eerdere werk heeft Gudzowaty inmiddels uitgebreid met series waarin bijzondere vormen van lichaamskracht en behendigheid centraal staan, zoals in de serie over freerunners en de straatraces in Mexico. De serie waarmee Gudzowaty dit jaar de tweede prijs heeft gewonnen, ‘Mexico’s Car Frenzy’, heeft als onderwerp straatraces door amateurs in Mexico. Geen grote geldverslindende organisaties, maar mensen uit de stad met een Dodge Mexican Super Bee uit 1970 of een Datsun uit 1972. Het zijn enkele auto-enthousiastelingen die al hun tijd besteden aan het opknappen en oplappen van hun auto’s, om er vervolgens op de meest onmogelijke plaatsen races mee te houden: op straat, in parkeergarages, in de droge, harde zoutvlakte van Laguna de Sayula. De serie over Freerunners of Parkour laat adembenemende beelden zien van jonge mensen die met sprongen over auto’s en onder aanstormende vliegtuigen door gaan, die balanceren op gebouwen op ongekende hoogte, op plaatsen waar je in je zwartste nachtmerrie nog niet van durft te dromen. Parkour is als tak van sport in de jaren tachtig in Frankrijk ontstaan, beïnvloed door films van Jackie Chan, The Matrix, videogames en Breakdance. Het is geworden tot een leefstijl en levensfilosofie onder een generatie jonge mensen. De drijvende kracht achter de beweging is de in Engeland gevestigde Urban Freeflow, de eerste professionele organisatie. Leden worden gevraagd als performers, stuntman of -vrouw, acteurs en meer.

Negatief

Deze projecten worden zonder uitzondering gefotografeerd in zwart-wit, de uitdrukkelijke voorkeur van Gudzowaty. Niet om praktische redenen overigens. Hij vindt het nogal frustrerend en omslachtig om mee te werken. Hij is zelfs niet van mening dat zwart-witfotografie mooier zou zijn dan fotograferen in kleur. Dat is een nogal opmerkelijk standpunt. De reden is dat volgens Gudzowaty kleur alleen moet worden gebruikt als het iets bijdraagt aan de inhoud van de foto’s. En dat is niet het geval bij zijn projecten. Even opmerkelijk is dat Gudzowaty sinds een jaar of twee, drie vooral werkt met een Linhof Master Technika en 4×5″ Polaroid 55 met negatief, 4×5″ zwart-witnegatief of 35mm-film van Ilford. Digitale camera’s dienen alleen ter ondersteuning bij de voorbereiding en documentatie van de projecten. Het afwerken van film en print wordt gedaan door een vaste laborant, Lukasz, want hijzelf heeft zich gerealiseerd dat, wil het resultaat dusdanig zijn dat het hem bevredigt, hij daar misschien fulltime mee bezig zou moeten zijn.
De nu bestaande projecten maken deel uit van een groot totaalconcept van ongeveer veertig afzonderlijke projecten. Elk over een verschillende discipline van sport of een onderwerp dat aan sport is gerelateerd. “Ik denk dat het een geluk was dat ik ben begonnen met wildlife-fotografie. Het heeft me twee basisvoorwaarden geleerd voor goede fotografie: geduld en volharding.”