terug

Schoolfotografie nieuwe stijl

Overzicht schoolfotoportretten. © Arnold Bartman
Overzicht schoolfotoportretten. © Arnold Bartman

Hoewel bijna ieder kind tegenwoordig een selfie kan maken met de smartphone, blijft de schoolfotografie een booming business. Online verkoopkanalen en nieuwe technologie bieden kansen voor de zelfstandige fotograaf om een eigen business op te bouwen. Maar het vergt ook een andere manier van marktbenadering.
De tijd van het jaarlijkse standaardportret en de klassenfoto die de leerling in een zakje mee naar huis kreeg is voorbij. Internet maakte de schoolfotografie volwassen. Webwinkels bieden de (school)fotograaf mogelijkheden om sneller en makkelijker te werken en meer te verdienen. “Maar pas op”, waarschuwt Koen Lindner van online servicedienst Oypo (Order your photos online), “met alleen een online verkoopkanaal ben je er niet. Ouders maken andere keuzes dan vroeger, dat vraagt om een andere benadering. Je moet je manier van marketing aanpassen, je prijsstelling, het concept en de stijl van je foto.”
In Pf 2 van dit jaar ging Pf het gesprek aan met twee schoolfotografen over hun ervaringen in een veranderende wereld.
Arnold Bartman (53) in Haarlem heeft de tijd van de fotozakjes nog meegemaakt. Hij begon in 1985 als schoolfotograaf in dienst van Foto Noorden bij Jolande Boer, destijds een grote speler op schoolfotografiegebied. “We fotografeerden elke dag een school. Eén foto per kind, plus een klassenfoto. We ontwikkelden en drukten zelf alles af, stelden de pakketten samen, bezorgden ze op de scholen en haalden later de enveloppen op. Het was een mega zware tijd, maar daar heb ik het vak geleerd. Na zeventien jaar in allerlei andere takken van fotografie te hebben gewerkt, heb ik een paar jaar geleden de schoolfotografie weer opgepakt, nu voor mezelf.”
Manuela Grootscholten (37) en Mariska Koppe (40) zijn van latere datum. Koppe komt uit het onderwijs en werkt sinds 2010 als zelfstandig fotograaf, ze maakte o.a. bruidsreportages. Grootscholten, met een achtergrond in het bedrijfsleven, werkt sinds acht jaar als zelfstandig (portret)fotograaf met een fotostudio aan huis.
Twee jaar geleden betrok het duo een ruime studio in het leegstaande, voormalige gemeentehuis in De Lier en wijdt zich als Knappe Koppies fulltime aan de schoolfotografie.  “Het helpt als je kinderen leuk vindt”, is hun overtuiging en ook de schooljuffen-achtergrond van Mariska kan een pre zijn. “Ik weet hoe het er op school aan toe gaat.”
Hoe heeft de nieuwe technologie het vak van schoolfotograaf veranderd? Zijn jullie anders gaan werken? Maak je andere foto’s?
“Net zoals dat geldt voor alle disciplines in de fotografie, heeft de digitale techniek grote invloed gehad op het karakter van de schoolfotografie”, is Bartman van mening. “Vroeger speelde je veel meer op safe, nu kun je experimenteren door de mogelijkheden van digitale retouche, fotofilters, meerdere opnamen per kind en de snelheid in afwerking. In algemene zin is het vak van fotograaf laagdrempeliger geworden door de technische mogelijkheden, daardoor zijn de eisen die aan professionals worden gesteld aangescherpt, logisch. De eisen voor wat betreft kwaliteit en snelheid zijn enorm opgeschroefd.”
Grootscholten en Koppe knikken instemmend: “De stijl van de foto’s verandert onder invloed van wat de markt vraagt, daar moet je op inspelen. Ouders kiezen bewuster voor een concept, zijn ook mondiger geworden, ze hebben hogere verwachtingen. Door de digitale techniek zijn de mogelijkheden tot correctie veel groter, de stijl, die we nu hanteren, zou analoog niet kunnen”, denkt Grootscholten.
Bartman: “Natuurlijk is de werkwijze in de loop der jaren veranderd en dat is in de foto’s terug te zien. Onder invloed van de media en de tijdgeest zie je trends ontstaan, zoals met blote voeten op de foto willen of helemaal in het wit. Qua stijl moet je met die trends meegaan, anders ben je snel gezien. De blauwe achtergrond is passé, nu zijn het de poses en de witte achtergrond.
Ook de workflow is heel erg veranderd. Lightroom, Photoshop en internet zijn onmisbare tools in dit vak geworden. Was het vroeger meer een statisch ambacht, nu zijn (het bijhouden van) de vaardigheden met de constant veranderende tools een permanent punt van aandacht.”
Overzicht schoolfoto’s. © Knappe Koppies
Overzicht schoolfoto’s. © Knappe Koppies

 
Met het online verkopen van (school)foto’s zijn er extra mogelijkheden gekomen: portretten afgedrukt op T-shirts, mokken, puzzels, canvas, en meer. Wat is jullie ervaring hiermee?
“De bestelling van presentjes, zoals portretten op T-shirts, mokken, kussenslopen, zien we rond de feestdagen wel toenemen”, weet Koppe, “maar over het algemeen worden ‘gewone’ prints, foto’s op canvas en – toenemend – downloads van digitaal bestanden besteld. Vanaf het begin van Knappe Koppies werken we samen met Oypo. Die neemt ons veel werk uit handen. De klant ziet het niet, die bestelt gewoon op onze eigen site en Oypo werkt de verzending en betaling af.”
Oypo is ook de partner waar Arnold Bartman mee werkt. “Ze bieden een service die voor ons ideaal is. Tien jaar geleden deed ik het zelf via mijn site, maar dat was enorm tijdrovend omdat iedereen iets anders bestelde, de één wil een canvas, de ander honderd pasfoto’s en de volgende een mok en dat moest je allemaal apart versturen en afrekenen. Met het uitbesteden van deze afhandeling aan Oypo bespaar ik een hoop tijd en alles wordt keurig geregeld.
Verder speelt ook de duurzaamheid een rol: er wordt alleen geproduceerd wat ook besteld is. Vroeger verdwenen veel foto’s in de prullenbak omdat mensen geen compleet pakket afnamen, nu stellen ze in feite hun eigen pakket samen.”
“Daarin schuilt ook meteen een gevaar”, weet Koen Lindner van Oypo. “Vroeger werden de losse pakketten, uit gemakzucht, bijna allemaal afgenomen. Nu maakt de klant een keuze en neemt dus soms minder af. Dus moet je de omzet per kind vergroten. Dat kan met een gerichte marketing op de extra producten waarop de marges hoger zijn. Je kunt denken aan het bieden van kortingen of speciale acties voor gelegenheden als Moederdag. Wij denken daarin met de fotograaf mee. Daarnaast proberen we innovatieve oplossingen te bedenken om de workflow nog verder te vereenvoudigen; onlangs hebben we daarvoor twee extra mensen in dienst genomen.”
Tot slot: waar gaat het heen met de schoolfotografie?
“Waar je vroeger een paar grote schoolfotografiebedrijven had die de markt beheersten, zie je nu meer schoolfotografen met minder scholen per fotograaf ontstaan”. aldus Lindner. “De nieuwe technologie biedt kansen aan zelfstandige fotografen om een eigen business op te bouwen.”
“Schoolfotografie zal altijd blijven bestaan”, denkt Bartman. “Er blijft behoefte aan een mooi uitgelicht fotoportret van studiokwaliteit. Traditionele fotografen die alleen een standaardportretje schieten, gaan het niet redden. Voor fotografen die dynamisch zijn en kunnen innoveren, liggen er kansen.”
Lees het hele artikel en bekijk een overzicht servicediensten voor online verkoop in Pf 2. Bestel hem hier. 
 


Bekijk ook deze items