terug

Review – Op de testbank: Fujifilm X-Pro 1

Toen de Fujifilm X-Pro1 werd aangekondigd, was de camera gelijk het gesprek van de dag. Niet verwonderlijk, want de met de X100 had Fujifilm al de juist snaar geraakt. De X-Pro1 voegt daar verwisselbare objectieven aan toe. Dat maakt de Fuji XPro1 nog interessanter voor een grote groep fotografen. Maar de Fujifilm X-Pro1 biedt meer dan alleen dat.
De Fujifilm X100 was een soort kloon van een Leica M-camera. De X-Pro1 is dat een stuk minder, maar heeft wel alle kenmerken van een klassieke meetzoekercamera. Over smaak valt natuurlijk te twisten, maar ik vind persoonlijk de Fujifilm XPro-1 net wat mooier. Geheel in het zwart oogt de camera ook rustiger. Je zou haast niet zeggen dat het een digitale camera is.
Knoppen
Eigenlijk wijst alleen het scherm achterop de camera op het digitale deel. Alle knoppen en dergelijke zijn traditioneel uitgevoerd. Dat werkt prettig, al moet je dan soms wel een compromis sluiten. De sluitertijdenknop geeft bijvoorbeeld alleen hele stops aan. Wil je het in derde stops regelen, dan moet je dat met de toetsen op de achterkant regelen. Het werkt, maar een beetje omslachtig is het wel. De Fujifilm X-Pro1 heeft wel meer van dat soort eigenaardigheden in de bediening, waar de een meer moeite mee zal hebben dan de ander. Waar bijna iedere gebruiker tegenaan zal lopen is de knop om de scherpstelling mee te regelen. Voor je het weet zit je met je vinger in je neus. Het zijn in mijn ogen slechts kleinere ontwerpfouten van een verder goed ontworpen camera.

Testopname Fujifilm X-Pro1
Deze foto is bijna toevallig ontstaan. Ik stond klaar om een andere fietser te fotograferen, maar die was al uit beeld toen de camera ook echt de foto maakte, terwijl ik handmatig had scherp gesteld. De Fujifilm X-Pro1 reageert net te traag als je de ontspanknop niet half indrukt. Gelukkig kwam even later deze fietser in beeld en had ik al wel de ontspanknop half ingedrukt.
© Bas de Meijer
Zoeker
De Fuji X-Pro 1 is behoorlijk compact, vergelijkbaar met de Olympus OM-D, maar wel iets groter dan de X100. Het is een stevig gebouwde camera die prima in de hand ligt. Rechtsogige fotografen zijn, zoals gebruikelijk bij een meetzoekercamera, in het voordeel. De zoeker zit namelijk helemaal links op de camera. Bij de rechtsogige fotograaf valt de neus keurig naast de camera, bij andere fotografen op het scherm.
De zoeker is net als bij de X100 een hybride zoeker: een optische gecombineerd met een elektronische zoeker. Het is een mooi systeem. De optische zoeker haalt het echter niet bij een meetzoeker, daar kun je ook handmatig goed mee scherpstellen. Bij de Fujifilm X-Pro1 valt dat wel tegen. Er is een aanduiding voor de afstand, met scherptediepteschaal, te zien, maar een echte bevestiging dat je goed hebt scherp gesteld is er niet. Het is op te lossen door op het instelwiel te drukken, dan krijg je een elektronisch beeld waarbij ver is ingezoomd. Het werkt uiteraard ook bij de elektronische zoeker. Die heeft bovendien als voordeel dat je altijd ziet wat je fotografeert. De optische zoeker is vrij onnauwkeurig en met langere brandpunten zie je maar een klein veldje. Daar staat tegenover dat je altijd een helder beeld hebt en naast de foto kunt kijken. Voor allebei is wel wat te zeggen.
Scherpstelling
Dat het handmatig scherpstellen wat lastig gaat, is vooral ook jammer omdat de automatische scherpstelling traag is. Het voordeel van de Fuji X-Pro1 ten opzichte van een echte meetzoeker is, afgezien van de prijs dan, dat je een automatische scherpstelling hebt. Maar dan moet het wel goed werken en dat valt wat tegen. Zeker bij bewegende onderwerpen heeft de Fujifilm X-Pro1 moeite met scherpstellen. De oplossing is dan vooraf op een punt scherpstellen en wachten tot het onderwerp in de scherpte valt. Zo hebben fotografen heel lang moeten werken overigens.
Niet alleen in de scherpstelling is de Fujifilm XPro1 wat traag, het reageert mijns inziens ook te traag op de ontspanknop. Zelfs met handmatige scherpstelling miste ik geregeld het moment omdat de camera niet snel genoeg was. Jammer, zeker voor een camera die voor straatfotografie, waar je soms vlot moet reageren, erg geschikt lijkt.
Het Bayerpatroon (boven) vergeleken met de X-Trans. Door het minder regelmatig patroon kan het anti-aliasing filter (nummer 3 in bovenste plaatje) weggelaten worden.
Sensor
Daar staat tegenover dat de beeldkwaliteit van de Fuji XPro1 heel erg fraai is. Dat komt mede door de speciale sensor in de Fujifilm X-Pro1. Waar de Fujifilm X100 nog een gewone CMOS heeft, heeft de X-Pro1 een CMOS met een afwijkend kleurpatroon. De sensor in de Fujifilm X-Pro1 wordt de X-Trans genoemd. Het grootste verschil met een klassiek Bayerpatroon is dat de X-Trans sensor een minder regelmatig patroon heeft. In plaats dat het patroon om de 2×2 pixels wordt herhaald, wordt het patroon op de X-Trans om de 6×6 pixels herhaald. Volgens Fujifilm wordt zo het willekeurige patroon van film benaderd. Dat lijkt me een beetje te hoog gegrepen, maar voordelen heeft het zeker. Door de lagere regelmaat is minder kans op moiré, waardoor het anti-aliaising filter overbodig wordt. Dat heeft weer als voordeel dat de scherpte hoger wordt, het filter maakt immers het beeld als het ware wat onscherp om zo moiré op te heffen. Fujifilm zegt ook dat de X-Trans minder kleurfouten oplevert. De praktijk lijkt Fuji gelijk te geven. De beeldkwaliteit is heel erg hoog. Overigens heeft de X-Trans ook een kleine keerzijde, voorlopig in ieder geval. Om de RAW bestanden om te rekenen, moet een ander algoritme gebruikt worden dan bij het Bayerpatroon. Ondertussen ondersteunen meerdere pakketten de RAF-bestanden van de Fujifilm X-Pro1, maar het gaat wel allemaal wat trager. Je merkt het vooral als je helemaal wilt inzoomen op de foto, dan merk je dat er wat meer gerekend moet worden en moet je even wachten tot je de foto scherp ziet. Niet echt een probleem vind ik, maar het is wel opvallend.
Testopname Fujifilm X-Pro1
Een opname midden in de nacht, bij ISO 6400. De kwaliteit is indrukwekkend en het dynamisch bereik nog groot.
© Bas de Meijer
Beeldkwaliteit
Zoals gezegd is de beeldkwaliteit van de Fujifilm X-Pro1 erg hoog. Bij de X100 was er al weinig reden tot klagen, de sensor in de Fuji X-Pro1 is denk ik de mooiste APS-C sensor die ik heb gezien tot nu toe. Al is het verschil met de Foveon sensor niet heel groot. Waar de X-Trans de andere APS-C sensoren overtreft is de ISO-gevoeligheid. Zelfs bij ISO 6400 zijn de foto’s prima te gebruiken, zoals je kunt zien bij de ISO-reeks van de testkast. De Fujifilm X-Pro1 kan nog twee stapjes hoger, maar alleen als je in JPEG fotografeert. Dat is jammer, want de RAW bestanden bij ISO 6400 zijn nog zo mooi, dat ik graag ook met de hoogste gevoeligheid in RAW wil werken. Temeer omdat de ruisonderdrukking toch vrij fors is en dat tast de scherpte aan. In JPEG zie je, ook bij lagere ruisonderdrukking, de scherpte bij ISO 800 al duidelijk terug lopen. Met RAW heb je meer speelruimte om te kiezen tussen ruis en scherpte. Misschien is Fujifilm te bang dat mensen gaan zeuren over een beetje ruis. Die angst lijkt mij onterecht. Vreemder is dat ook ISO 100 alleen in JPEG gebruikt kan worden. De logica daarvan ontgaat me.
Scherpte
Het dynamisch bereik is hoog, ook bij hogere gevoeligheden. Daardoor heb je voldoende speelruimte om bij hogere contrasten het een en ander softwarematig te corrigeren. Ook de kleuren blijven bij hogere gevoeligheden heel erg mooi en accuraat. Wat dat betreft lijkt Fujifilm de claim waar te maken. Hetzelfde geldt voor de scherpte. Die is over het hele bereik hoog. Dat komt ook de detaillering ten goede. De objectieven van Fujifilm passen ook uitstekend bij de X-Pro1. Tijdens de test had ik de beschikking over de 18mm en de 60mm macro, beide mooi compacte objectieven. Optisch gezien is de 60mm superieur, al bij volle opening heb je ook in de hoeken een hoge scherpte. Bij de 18mm moet je toch één tot twee stops diafragmeren als je de hoeken ook echt scherp wilt hebben. Vignettering en chromatische aberraties spelen een ondergeschikte rol en zijn bovendien prima te corrigeren in de software.
Conclusie
De Fujifilm X-Pro1 is een bijzondere camera. Het is een prachtig concept. Compact met een goede ergonomie en een logische bediening. Indrukwekkend is de beeldkwaliteit. Het maakt de Fujifilm X-Pro1 echt tot een camera waarmee je altijd wel mee wil fotograferen en de camera is uitermate geschikt voor het fotograferen bij bestaand licht. Dat is geweldig voor de reportagefotograaf. Daar staat helaas tegenover dat de Fujifilm X-Pro1 traag is, zowel in de autofocus als in het wegschrijven van de foto’s. Dat is weer minder goed nieuws voor de reportagefotograaf. De Fujifilm XPro1 heeft de nodige onhebbelijkheden in de bediening, die voor de een wat zwaarder zullen wegen dan voor de ander. Met veel plezier heb ik met de Fuji X-Pro1 gewerkt. Het is echt een fotografencamera, die geheel terecht een grote groep fotografen zal aanspreken.
In Pf nummer 6, dat begin juli 2012 verschijnt, staat een uitgebreidere test van de Fujifilm X-Pro1. Daar ga ik dieper in op de bediening van de camera.
In onderstaande galerie kun je enkele testfoto’s van de Fuji X-Pro1 in hogere resolutie bekijken. Daaronder ook de ISO-reeks, zowel in JPEG uit de camera (met standaard ruisonderdrukking) als omgezette RAW bestanden (met Adobe Camera Raw 7.1, zonder ruisonderdrukking).
De test is tot stand gekomen met dank aan Calumet Rotterdam.


Bekijk ook deze items