terug

Printen vanuit RAW

Wanneer je een afdruk wilt maken van een bestand kun je besluiten om het RAW-bestand eerst om te zetten in een RGB-versie, de meeste fotografen zullen dan voor een TIFF- of PSD-bestand kiezen. Bij zo’n omzetting moet je ook de keuze maken voor een bepaalde kleurruimte, waarbij er feitelijk vier mogelijkheden zijn:
sRGB
AdobeRGB
ECI-RGB
ProfotoRGB

Een landschapsfoto, in het RAW-bestand zijn kleuren vastgelegd die de mogelijkheden van de meeste RGB kleurruimtes overstijgen.
Een landschapsfoto, in het RAW-bestand zijn kleuren vastgelegd die de mogelijkheden van de meeste RGB kleurruimtes overstijgen.

Het verschil tussen die vier zit in de omvang van de kleurruimte, dat is mede een manier om iets te zeggen over de maximale kleurverzadiging die mogelijk is in een bestand dat in die kleurruimte gedefinieerd is. sRGB is daarbij de kleinste kleurruimte, ProfotoRGB verreweg de grootste, AdobeRGB en ECI-RGB ontlopen elkaar wat minder, maar ECI-RGB is net wat ruimer. Daarnaast zitten er nog verschillen in de gebruikte gamma-curve in de kleurruimte, maar daar merk je verder niets van, die instelling wordt volledig gecompenseerd bij een omzetting in een andere kleurruimte, dus ook wanneer je een afdruk gaat maken waarbij de kleuren worden vertaald naar het RGB van de printer.
Het witte draadmodel is de weergave van de sRGB kleurruimte. De blokjes zijn afgeleid van de kleuren van een foto in de AdobeRGB kleurruimte, de kleuren die buiten de sRGB ruimte vallen zullen wijzigen wanneer je de foto via de sRGB kleurruimte verwerkt. Dat zijn er niet zo heel veel, maar als je echt hoogwaardige afdrukken wilt zul je het wel zien.
Het witte draadmodel is de weergave van de sRGB kleurruimte. De blokjes zijn afgeleid van de kleuren van een foto in de AdobeRGB kleurruimte, de kleuren die buiten de sRGB ruimte vallen zullen wijzigen wanneer je de foto via de sRGB kleurruimte verwerkt. Dat zijn er niet zo heel veel, maar als je echt hoogwaardige afdrukken wilt zul je het wel zien.

Verschil

Kijk je naar de afbeeldingen van de kleurruimtes, of wat zonder de speciale software die daarvoor nodig is en dus voor iedereen makkelijker is, naar de verschillen in de omvang van de kleurwaarschuwing bij de proefweergave in Lightroom, dan lijken die verschillen heel erg groot. Maak je vervolgens afdrukken vanuit de TIFF-bestanden in die verschillende kleurruimten, dan moet je heel goed kijken om die verschillen ook echt te zien. De eerste vereiste daarvoor is een echt heel goede verlichting voor de beoordeling. En ja, dan is er een klein, maar voor de serieuze printmakers natuurlijk wel belangrijk verschil. Vooral sRGB laat wat minder kleurnuanceringen zien in enkele kleurbereiken.

De rode vlekken laten zien waar de kleuren in het RAW-bestand de mogelijkheden van sRGB overstijgen. Ze worden daar dan aangepast aan de kleinere kleurruimte. Wanneer je afdrukken maakt op een papiersoort met een kleurruimte waarin die kleuren wel zichtbaar zijn dan zul je een verschil kunnen zien tussen een afdruk uit het RAW-bestand en een afdruk via sRGB.
De rode vlekken laten zien waar de kleuren in het RAW-bestand de mogelijkheden van sRGB overstijgen. Ze worden daar dan aangepast aan de kleinere kleurruimte. Wanneer je afdrukken maakt op een papiersoort met een kleurruimte waarin die kleuren wel zichtbaar zijn dan zul je een verschil kunnen zien tussen een afdruk uit het RAW-bestand en een afdruk via sRGB.

De verschillen tussen ECI-RGB en AdobeRGB zijn echt heel moeilijk waarneembaar. Uiteraard zijn die verschillen alleen te zien wanneer je een papiersoort gebruikt waarvan de kleurruimte ook weer groot genoeg is, groter dus dan de gebruikte RGB-kleurruimtes van de bestanden. Bij afdrukken op mat papier zal dat niet zo snel het geval zijn, maar ik heb de vergelijking gemaakt op hoogglans papier met een zelf gemaakt profiel, en dan zijn de verschillen wanneer je goed kijkt wel degelijk zichtbaar. De kwaliteit van het papierprofiel is daarbij minstens zo belangrijk als de RGB-kleurruimte die gekozen is voor het bestand van waaruit de print gemaakt wordt.

RAW

Wanneer je de keuze voor een bepaalde RGB-kleurruimte niet wilt maken is er een simpele oplossing, je maakt je afdrukken gewoon rechtstreeks vanuit het RAW-bestand. Lightroom, CaptureOne of Aperture kun je daar alledrie zonder problemen voor gebruiken. De beperking die je dan hebt is dat je het kleurbeheer in het programma moet doen, maar dat maakt alles ook wel simpeler. Het enige dat je in te stellen hebt is de keuze voor het juiste printerprofiel in de print-instellingen van het programma. De moderne printerdrivers schakelen dan zelf de mogelijkheid uit om nog iets met kleurinstellingen in de driver te doen. Gebruik je een Epson printer dan is de optie voor ‘geavanceerd zwartwit’ niet bruikbaar omdat die print-mogelijkheid uitgaat van een bestand met een gamma van 2.2, en een RAW-bestand heeft geen gedefinieerd intern gamma. Overigens voldoen ECI-RGB en Profoto-RGB ook niet aan die voorwaarde, die gebruiken een afwijkend gamma. De andere beperking is natuurlijk dat de aanpassingen die je aan je foto kunt uitvoeren binnen de mogelijkheden moeten vallen die het gebruikte programma biedt om RAW-bestanden aan te passen. Daar kan heel veel gedaan worden, tot rechtzetten en doordrukken en tegenhouden aan toe, maar bijvoorbeeld nauwkeurige selecties of fotomontages zijn niet aan de orde. Toch kun je ook die maken binnen RAW-bestanden, maar daar is dan het programma Photoshop zelf voor nodig.

CameraRAW

Open je een RAW-bestand in Photoshop, dan wordt het geopend in de Adobe Camera RAW plug-in. Daarin heb je precies dezelfde opties als in Lightroom, maar je kunt niet afdrukken vanuit de plug-in. Open je het RAW-bestand in Photoshop, dan wordt het in principe een RGB-bestand en moet je dus voor een bepaalde kleurruimte kiezen.

De werkstroomopties van Adobe Camera RAW bieden je de keuze om het bestand te openen als 'smart-object'. Dan komt het bestand als RAW-bestand in een eigen laag in Photoshop terecht. Bijna alle mogelijkheden van Photoshop kun je dan gebruiken om het aan te passen, in aanpassingslagen en met slimme filters, elk met een eigen masker en selectie mogelijkheid.
De werkstroomopties van Adobe Camera RAW bieden je de keuze om het bestand te openen als ‘smart-object’. Dan komt het bestand als RAW-bestand in een eigen laag in Photoshop terecht. Bijna alle mogelijkheden van Photoshop kun je dan gebruiken om het aan te passen, in aanpassingslagen en met slimme filters, elk met een eigen masker en selectie mogelijkheid.

Maar dat is niet altijd het geval. Er zijn namelijk de ‘werkstroom-opties’ van camera-RAW waar je een speciale optie krijgt, namelijk om je RAW-bestand als een ‘slim-object’ in een laag in Photoshop te openen. Het blijft dan een volledig ongewijzigd en actief RAW-bestand. En hoewel je bij die keuze voor ‘slim-object’ nog steeds een RGB kleurruimte moet kiezen doet die keuze er niets toe. Zolang het slimme object als zodanig in Photoshop zit kun je zonder enig probleem naar willekeurig welke andere kleurruimte overschakelen. En bij deze constructie kun je vrijwel alle mogelijkheden van Photoshop gebruiken, alleen de ‘filter-galerie’ met de effect-filters doet het niet. Maar je kunt dus ook paden tekenen en andere selectie middelen gebruiken, en dus ook een tweede RAW-bestand plaatsen als smart-object en zo montages maken. Dat hele bestand kun je vervolgens in één keer afdrukken, waarbij Photoshop uiteraard het kleurbeheer voor het maken van de afdruk moet doen. Het nadeel van deze heel mooie manier van werken is dat je er enorm grote bestanden door krijgt, ze worden makkelijk tien maal zo groot als het oorspronkelijke RAW-bestand. Het voordeel is dat je alle vrijheid houdt om wat betreft de kleur te doen wat je wilt. Hopelijk kun je meestal gewoon rechtstreeks vanuit Lightroom of Capture One of Aperture je met de daar beschikbare hulpmiddelen aangepaste RAW-bestand afdrukken. Dat is wel de mooiste en makkelijkste manier om foto’s op de allerbeste manier af te drukken. Maar als het er echt om gaat het maximale resultaat te behalen mag de omvang van de bestanden geen bezwaar zijn.