terug

NOORDERLICHT 2014 OPENT ZIJN DEUREN

AN OCEAN OF POSSIBILITIES

Schermafbeelding 2014-08-31 om 10.00.53
foto: Zhao Renhui

Elke editie van de Fotomanifestatie Noorderlicht weet het publiek te verrassen met een bijzonder thema dat vervolgens uitstekend is uitgewerkt in een diversiteit aan fotografie. Je kunt gerust stellen dat Noorderlicht het beste festival van Nederland is, met een uitstraling ver daarbuiten.
Op zaterdag 30 augustus opende in het splinternieuwe Fries Museum in Leeuwarden alweer de 21e editie van het festival, dat tot 26 oktober te zien is, met dit keer als thema de uitdagingen die de economische crisis aan de hedendaagse samenleving stelt onder de titel AN OCEAN OF POSSIBILITIES. De crisis heeft niet alleen slachtoffers gemaakt maar heeft de mens ook creatief gemaakt, is het uitgangspunt van deze editie van Noorderlicht.

In het begeleidende tekst schrijven de curatoren: ‘Onder de jongere generaties, die in het tijdperk van het internet en wereldwijde mobiliteit zijn opgegroeid, begint zich een begrip te ontwikkelen van wat wereldburgerschap zou kunnen inhouden. Ze voelen zich minder gebonden aan naties, religies, culturen, landen, en leiden een nomadisch leven, gedwongen of omdat ze ervoor kiezen.’ De exposities van 60 fotografen laten een uiterste diversiteit aan subthema’s zien die fotografen hebben gevonden, soms zozeer verschillend van elkaar dat het hier en daar ook weer moeilijk is om de rode draad te pakken vast te houden. Verrassende en interessante series zijn er genoeg te zien, en vooral van fotografen uit landen die gewoonlijk onderbelicht zijn in de fotografie wereld.
dakiloulougaza14tif
foto: Loulu d’Aki

Een van de series die mijn aandacht trok is Make a Wish van Loulu d’Aki. Zij vroeg jongeren die aan de wieg stonden van de Arabische Lente (wat is er nog van over?) wat hun grote wens was. Op een van de foto’s zie je een jonge moslima op de puinhopen van vernietiging in een boeddhistische  lotushouding. Een religie overschrijdende  hoop op verbetering. Een andere mooie serie is die van Lioba Keuck met de titel Couve e Coragem (Kool en Moed). Je ziet bewoners van Lissabon bezig in hun moestuinen aan de rand van de Portugese hoofdstad. Opvallend is dat zij meestal immigranten uit de voormalige koloniën zijn.
ducky31
Tse Chi Tak

ducky32
Tse Chi Tak

Humorvol en fotografisch mooi uitgewerkt is de serie We Gift The Urbanites with Fresh Breeze van Tse Chi Tak uit Hong Kong. Voor deze serie gaven boeren uit de omgeving hun planten aan de stadsbewoners. Door een subtiele flitstechniek lijkt het alsof de planten licht geven. Actueel is de serie Brightness van Russische (en nu in New York woonachtige) fotografe Sasha Rudensky. Zij fotografeerde rondom de Oekraïens-Russische grens en vroeg jongeren hoe zij zich definieerden. De man die een spagaat maakt op twee ver uit elkaar staande stoelen is wel het meest symbolische beeld van de situatie.
rudenskysplitting-2011
Sasha Rudensky

rudenskyemerald-fountain-2013
Sasha Rudensky

De Finse fotografe Laura Böök liet in vervreemde maar toch gewoon documentatie beelden de nogal ongewone tegenstelling zien tussen het volstrekt afgelegen stadje in noorden van Finland en zijn nieuwe Congolese bewoners zien. De vluchtelingen werden daar heen gestuurd om de vergrijzing tegen te gaan, een idee waarop de Nederlandse regering nog niet op is gekomen.
laurabook08
Laura Böök

laurabook02-1
Laura Böök

Naast het hoofdprogramma zijn er ook andere thema’s die Noorderlicht in het licht zet. Onder de titel Solitude is er een tentoonstelling van Marrigje de Mar en Danila Tkachenko over de totale eenzaamheid als antwoord op de hectiek en crisis van de huidige tijd. De expositie Call of the Wind over de behoefte aan de verbondenheid met de natuur sluit daar naadloos bij aan. De andere thema’s zoals Rise, die gaan over de diversificatie van de opstanden zoals de Occupy bewegingen zijn blijkbaar thema’s die wat minder spannende beelden opleveren. Misschien is hier dan toch te grens bereikt wat betreft de spanningsboog tussen fotografische beeld en het achterliggend verhaal. En het thema Subcultures levert daarentegen leuke en schattige beelden op die weer minder diepgang lijken te hebben.
ALL RIGHTS RESERVED foto: Ton Hendriks
Kenmerkend voor Noorderlicht en zeker voor deze editie is dat er niet hoofdzakelijk is gekozen voor de zogenaamde fotografische hoogtepunten of esthetische kunstwerken. Sommige foto’s zijn niet eens zo bijzonder op esthetische niveau, maar het verhaal achter alle series is waar het om gaat. Dat constateert ook Hester Keijser in het voorwoord van het begeleidende magazine. “We hoeven niet al het gekozene werk mooi te vinden, maar we kunnen in principe alle posities die worden gepresenteerd in ogenschouw nemen.” Zij noemt dit het democratische beginsel van de fotomanifestatie. Vlak voor de drukbezochte opening stel ik de vraag aan Wim Melis, al jarenlang de bezielende en zeer gedreven curator van Noorderlicht, waar hij precies op selecteert. “Ik zoek altijd goede fotografische verhalen die artistiek ook interessant zijn. Maar als er fotoseries bij zitten die belangrijk zijn voor het geheel, maar misschien niet meteen fotografische hoogstandjes zijn, dan kies ik er toch voor om ze mee te nemen. Het gaat mij bij om het vertellen van maatschappelijke verhalen met foto’s, die enerzijds een raakvlak vormen tussen documentaire fotografie en kunst en die anderzijds zich afspelen achter het grote nieuws. De World Press Photo brengt het nieuws en wij brengen de verhalen erachter. Het zijn vooral de verhalen die je niet in de reguliere media ziet.”
ALL RIGHTS RESERVED foto: Ton HendriksIk vraag hem of het moeilijk was om voldoende goede fotoseries te vinden. ”Het was zeer moeilijk. Je moet bedenken dat ik al een aantal jaren met dit thema in mijn hoofd rondliep maar dat ik niet voldoende werk kon vonden om het bij Noorderlicht te brengen. Je ziet wel hele goede films en documentaires over dit thema, zoals bijvoorbeeld bij Tegenlicht van de VPRO. Dat komt waarschijnlijk omdat het gemakkelijker is om met interviews zo’n onderwerp in beeld te brengen. In de fotografie zag ik dit veel minder. De fotografen zijn er meestal op gericht om de slachtoffers van de economische crisis in beeld te brengen, maar niet de mensen die bezig zijn met oplossingen. Ik heb ernaar gezocht om de onzichtbare machtsstructuren die achter de economische crisis liggen naar voren te brengen.”
Noorderlicht werkt samen met het Singapore International Photography Festival zodat de gehele tentoonstelling hierna in Singapore is te zien. 

Bekijk ook het magazine van Noorderlicht