terug

Nikon D4S

Het nieuwe werkpaard voor de professionele sport en nieuwsfotograaf van Nikon is de D4S. Met een erg eenvoudig in te stellen, maar het onderwerp prima volgend AF-systeem tot bij een snelheid van elf beelden per seconde.

Een tweede klein LCD-scherm achterop, al vanaf de Nikon D1 aanwezig.
Een tweede klein LCD-scherm achterop, al vanaf de Nikon D1 aanwezig.

AF
Voor sportfotografen is het feit dat het AF-systeem van hun camera een snel bewegend onderwerp kan blijven volgen, scherp houden dus, van groot belang. Daarbij mag er wel even iets tussen camera en onderwerp komen, dat hoort het systeem niet in de war te brengen. De eerste ervaringen van fotografen die al tijdens de winterspelen in Sotsji de nog niet officieel beschikbare camera’s konden uit proberen waren erg enthousiast. Het systeem is erg eenvoudig in te stellen, je kiest de al of niet automatische veldkeuze en een wachttijd voor er een nieuw onderwerp gezocht wordt. De fotografen die de D4S gebruikten vonden dat dat eigenlijk alles was wat nodig was voor perfecte reeksen opnames. De voornaamste wijziging in de camera die dit snellere systeem mogelijk maakt is de nieuwe spiegel constructie die er voor zorgt dat de terugkerende spiegel vrijwel direct stil ligt zodat de AF weer kan werken. Ten opzichte van de D4 is dit denk ik de grootste wijziging, hoewel het ISO-bereik nog verder het onwaarschijnlijke in gaat, waarbij ISO 400.000 nu de hoogst instelbare waarde is. En er staat dan ook nog iets op je foto, hoewel je die gevoeligheid echt alleen moet gebruiken als er geen andere mogelijkheid is, want het beeld krijgt wel een beetje een experimenteel karakter. Daarbij blijkt dat er nogal wat verschil is tussen de manier waarop verschillende programma’s het NEF-bestand verwerken. De nieuwste versies van de Adobe software ondersteunen de Nikon D4S NEF bestanden inmiddels, en er is uiteraard eigen software van Nikon. Dat is nu de nieuwe versie van Capture, NX-D geheten.
Capture NX-D
Deze nieuwe versie van het eigen Nikon programma voor het verwerken van NEF-bestanden, en overigens ook voor het aanpassen van JPEG en TIFF bestanden gebruikt kan worden, is nog in een testfase, maar het ondersteunt al wel de nieuwe D4S. Het grote verschil met de vorige versie van Capture NX is het ontbreken van de mogelijkheid om lokale aanpassingen op de RAW-bestanden toe te passen. De daarvoor in Nikon Capture gebruikte techniek van NIK is na de overname van NIK door Google kennelijk niet meer beschikbaar. Daardoor biedt het programma niet veel meer mogelijkheden dan Nikon View NX. In vergelijking met Lightroom bijvoorbeeld is het nogal traag, hoewel een deel van die traagheid wordt verstopt door het gebruik van lage resolutie previews. Maar die scheppen wel verwarring. Wanneer je in Capture NX-D een opname opent gemaakt bij een ISO waarde van 100.000 en meer, dan krijg je een enorme kleurruis te zien. Er is geen speciale instelling om daar iets aan te doen, dus het lijkt nogal een probleem. Maar als je een poosje wacht verdwijnt die hinderlijke kleurruis langzaam want de foto wordt in een hogere kwaliteit opnieuw berekend. Datzelfde gebeurt wanneer je zonder te wachten het NEF-bestand exporteert als jpeg-versie, ook dan wordt die hogere kwaliteit ruisonderdrukking gebruikt. Daardoor ziet het JPEG-bestand er wel behoorlijk anders uit dan het NEF-bestand daarvoor. Er wordt een vrij agressieve ruisonderdrukking toegepast die als nadeel heeft dat de scherpte er nogal door wordt aangetast.
Misschien niet de beste software, maar wat de maker van de camera meelevert biedt wel het voordeel dat alle camera instellingen gelezen en gebruikt worden. Je kunt die software dus ook gebruiken om de werking van die instellingen in je camera te leren kennen als je wel eens aangewezen bent op opnemen in JPEG.
Misschien niet de beste software, maar wat de maker van de camera meelevert biedt wel het voordeel dat alle camera instellingen gelezen en gebruikt worden. Je kunt die software dus ook gebruiken om de werking van die instellingen in je camera te leren kennen als je wel eens aangewezen bent op opnemen in JPEG.

Camera RAW 8.4
Links het resultaat van Adobe Camera RAW, rechts Nikon Capture NX-D, ISO 100.000.
Links het resultaat van Adobe Camera RAW, rechts Nikon Capture NX-D, ISO 100.000.

De software van Adobe, zowel Lightroom als Camera RAW, gebruikt een andere benadering. Hier blijft meer ruis zichtbaar in het eindresultaat, maar dat is wel alleen monochrome ruis, zwarte spikkels in het beeld zeg maar. Of je daar mee kunt leven is een vraag die elke fotograaf zelf moet beantwoorden, ik vind het er wel veel beter uitzien dan wat Nikon Capture NX-D er van maakt. Bedenk daarbij wel dat de opnames wel 18 miljoen pixels bevatten, en je bij een afdruk op een normale maat er minder van ziet dan bij 100% turen naar de pixels op je scherm.
Contrast en kleur
Tot een al heel hoge gevoeligheid, zeg ISO 12.800 is de ruis heel goed onder controle, en zijn kleurweergave en contrast mooi bruikbaar. Daarboven neemt eerst het onderscheid in grijswaarden langzaam af, en tegen het eind van de reeks begint de software ook moeite te krijgen om de kleuren nog een beetje redelijk weer te geven. Omzetten in grijswaarden levert een zeer korrelig resultaat, maar voor fotografen die het verleden kennen, de Kodak Recording film was denk ik nog wel heftiger.
Via deze link kun je een aantal bestanden ophalen, want niets gaat beter dan zelf de resultaten vergelijken. Het zijn JPEG-versies, ook een paar om het verschil tussen de Nikon en de Adobe software te kunnen zien.
De Nikon D4S
De Nikon D4S

In het komende nummer van P|f een bespreking van de Nikon D4S, ook met de ervaringen van Soenar Chamid die de camera in Sotsji heeft gebruikt.