terug

Meer over het prijswinnende Sochi Project

Matsesta healing spa
© Rob Hornstra, courtesy Flatland Gallery (Amsterdam, Paris)

Het Sochi Project, dat afgelopen dinsdag de Dutch Doc Award 2014 won,  is een voorbeeld van slow-journalism, een stroming binnen de journalistiek die zich afzet tegen het snelle nieuws. Slow-journalism brengt verhalen met diepgang en analyse in plaats van hijgerige headlines. En dat is ook wat Rob Hornstra en journalist Arnold van Bruggen beogen: de verhalen vertellen die je niet hoort of ziet als je het nieuws van de dag volgt via internet, tv en in de dagbladen.
Hornstra en Van Bruggen doen dat vanaf de start in drie vormen: gedrukte publicaties, een internetsite en tentoonstellingen. Na de start in 2009 kwam in 2010 het eerste boek uit: ‘Sanatorium’, gevolgd door ‘On the Other Side the Mountains’, een presentatie op 64 vellen krantenpapier die, uitgevouwen en naast elkaar opgehangen, de ‘meest democratisch tentoonstelling ooit’(Hornstra) vormt. ‘On the Other Side of the Mountains’ is in 2011 gehonoreerd met de Canonprijs voor vernieuwende fotojournalistiek bij De Zilveren Camera. Het boek ‘Empty Land Promised Land Forbidden Land’, over Abchazië, het land dat grenst aan de kuststrook waar Sochi ligt, is een boek dat in kortere en langere teksten en foto’s van plaatsen, voorwerpen en portretten de verhalen vertelt van de bevolking. In het boek zit een losse kaart met de tekst: ‘Give us your money’, bedoeld als oproep aan bronzen, zilveren en gouden donateurs om geld te geven om het project te financieren. Het boek is genomineerd als ‘beste boek van 2010’. Boeken en krant zijn steeds opgebouwd uit verhalen en foto’s van bewoners, achtergrondinformatie en gebeurtenissen tijdens de reis. Deze presentaties worden gevolgd door het boek ‘The Sochi Singers’, over het fenomeen van de zangers in de restaurants langs de kust, door drie zogeheten ‘Sketchbooks’ en door ‘De geheime geschiedenis van Khava Gaisanova en de Noord-Kaukasus’. De ‘Sketchbooks’ bevatten vooral foto’s, het boek over Khasa Gaisanova, een boek gedrukt op krantenpapier, volgt het concept van een verhaal gecombineerd met achtergrondinformatie en verhalen en beelden over de reis in de streek waar zich het verhaal van Khasa afspeelt. Bij alle verhalen in woord en beeld staan de bewoners centraal: hoe wonen en leven zij, wat verwachten zij? Onderdeel van de eindpresentatie is het boek ‘An Atlas of War and Tourism in the Kaukasus’. Het is een lijvig boekwerk, gebonden en fraai gedrukt, voorzien van kaarten, foto’s, teksten, een reisverslag en een overzicht van alle publicaties.
Eshera, Abkhazia, 2009 © Rob Hornstra. Courtesy Flatland Gallery (Amsterdam, Paris)
Eshera, Abkhazia, 2009 © Rob Hornstra. Courtesy Flatland Gallery (Amsterdam, Paris)

3 verschillende media

Hornstra en Van Bruggen hebben gekozen voor drie verschillende media maar ook voor onconventionele materialen in de presentatie zoals het presenteren en drukken op het schijnbaar goedkope krantenpapier of gerasterde en gedrukte foto’s gepresenteerd als een grootformaat foto die is samengesteld uit kleine A4 velletjes, de zogenaamde billboards. De keuze voor krantenpapier en gerasterde foto’s, zowel in het boek als bij de tentoonstellingen, is een zeer bewuste keuze geweest. “Krantenpapier geeft een betere, urgentere uitstraling. De hyperesthetiek van een grote C-print dringt het verhaal naar de achtergrond”, vertelt Hornstra. “Alles heeft zijn eigen drager en blijft daardoor verfrissend, het houdt de kijker en lezer wakker. De afwisseling met C-prints is juist goed maar het hart van de tentoonstelling zijn de kranten. Het gaat uiteindelijk niet om de fotografie maar om het verhaal. Overigens willen musea alleen de tentoonstelling brengen als er ook C-prints bij zijn. Zij willen ook foto’s laten zien. Het contrast werkt wel mooi. De presentatie van de billboards samengesteld uit ‘tegels’ met de afbeeldingen van The Sochi Singers is zo gekozen omdat daarmee de rauwheid van het onderwerp beter tot zijn recht kwam. Het is niet goedkoop, in tegenstelling tot wat het misschien lijkt te zijn, maar juist heel duur. De reden van deze manier van presenteren is een inhoudelijke.”

Verhalen kijken

Het samenstellen van een tentoonstelling is de tweede vorm van verhalen vertellen. Op de tentoonstelling in het Fotomuseum in Antwerpen staat een aantal billboards vrij in de ruimte geplaatst. Zij zijn bij uitzondering zonder begeleidende tekst. De velletjes A4 waaruit de foto’s zijn samengesteld, zijn genummerd. Dozen met een billboard zijn te koop in de museumshop voor een zeer bescheiden prijs. De tentoonstelling is samengesteld uit op krantenpapier gedrukte foto’s die rechtstreeks op de muur zijn geplakt, er tussen in hangen grote C-prints in lijst. Alle beeldmateriaal is vergezeld van een tekstje in vier talen. Prominent is een wand met gigantische landkaart van de streek van Sochi en het omringende land. Bezoekers bekijken de beelden, lezen de teksten, bestuderen de kaart. Een tijdrovende tentoonstelling, maar wel indringend. Aardig en verhelderend zijn de kleine filmpjes die op schermpjes tussen de foto’s hangen. De nieuwe website www.thesochiproject.org vertelt het verhaal op weer een andere manier. De start laat een filmpje zien waarop Poetin vertelt dat de Olympische familie zich thuis zal voelen in Sochi, gevolgd door verhalen, beeld en korte filmpjes. Poetin kondigt aan dat Sochi twaalf biljoen dollar zal kosten. Dat bedrag is inmiddels reeds zeer ruim overschreden, 50 biljoen dollar. Een bedrag waar je je niets bij kunt voorstellen.
Dit is een deel uit een interview dat in Pf nr 1 van 2014 verscheen. Bestel hem hier.


Bekijk ook deze items