terug

Maak van de Zilveren Camera een soort Oscar

Kan een jury het sowieso wel goed doen? Je zou denken van niet als je de expert meeting van de Zilveren Camera afgelopen maandag hebt bijgewoond. Misschien is dat ook wel zo. Maar tegelijk heeft de jury altijd gelijk, zo betoogt Adriaan Monshouwer, voormalig jurysecretaris bij de World Press Photo en juryvoorzitter bij de Zilveren Camera.
De Zilveren Camera hield een bijeenkomst om te praten over de wedstrijd. Ieder jaar levert de uitslag discussie op, dit jaar misschien nog wel meer dan anders. Joost van den Broek won met een foto van een groep mensen die verhaal kwamen halen bij de voorzitter van pedofielenvereniging Martijn. Het zou, zo staat in het juryrapport, het Nederland van nu weergeven. Hoon en onbegrip viel de jury ten deel. Niet omdat de foto van Van den Broek nu slecht is, maar omdat er volgens velen veel sterkere foto’s waren. Van den Broek zag zelf ook liever een andere foto winnen, zo geeft hij toe. Zijn foto waarop een jonge vluchteling door de marechaussee wordt uitgezet.
Heeft de jury zijn werk wel goed gedaan, is de vraag. Natuurlijk zegt Monshouwer. De jury heeft immers altijd gelijk en nooit zal de beste foto winnen. Want die bestaat niet, zo legde hij in zijn betoog uit. Het recept van een fotowedstrijd is simpel. De fotograaf stuurt zijn beste werk in en de jury kiest van alle foto’s de allerbeste. “Het is als een soort koffiefilter. Het resultaat is afhankelijk van de ingrediënten, de ingezonden foto’s en de jury, en de smaak,” aldus Monshouwer. De beste ingrediënten leiden echter niet per se tot een goede winnaar. Het is een jurysport, dus de winnaar wordt benoemd. En daarom heeft de jury altijd gelijk.
Monshouwer vertelt uitgebreid over de procedures tijdens het jureren. Het is een mix van botsende ego’s, waarbij het compromis het best haalbare is. Niet alleen is een fotowedstrijd een competitie tussen de verschillende foto’s, het is ook een strijd tussen de juryleden. Monshouwer geeft het voorbeeld van 1995. Toen won bij de World Press Photo de foto van een jongetje dat door de achterruit van de bus zwaait. Dat deze foto won en niet de andere kanshebber, met een heftig nieuwsfeit, komt vooral doordat de juryvoorzitter zo fel was in haar opmerkingen, dat de andere juryleden haar voorkeur bewust hebben geblokkeerd. Het is een opvallend dat Monshouwer dit voorbeeld noemt, omdat de beraadslagen van de jury normaliter niet openbaar worden gemaakt. Toch zegt Monshouwer, is het juryproces altijd zuiver en eerlijk, van handjeklap is geen sprake. Althans, dat heeft hij nog nooit meegemaakt.
We moeten dus accepteren dat Van den Broek met deze foto heeft gewonnen, al vind niet iedereen, de fotograaf incluis, het de juiste keuze. Waar de jury wel de fout is ingegaan, volgens een groot aantal aanwezigen, is het juryrapport. Dat staat bol van symboliek die probeert het besluit van de jury te beargumenteren. Dat kunnen ze beter niet doen, is de gedachte. “De jury moet het niet willen uitleggen,” zegt Sander Veeneman in zijn column. Veeneman is een van de criticasters. De winnende foto heeft teveel uitleg nodig, het zou net zo goed een foto kunnen zijn waarbij de zoveelste inwoner van een plaats welkom wordt geheten. “Waar zijn de iconen?” vraagt hij zich dan ook af. Die waren er, zoals de foto van Mauro en de eerder genoemde foto van het jongetje dat wordt uitgezet.
Wetenschapper Martijn Kleppe, die onderzoek doet naar icoonfoto’s en fotojournalistiek, ziet juist dat de jury in het juryrapport heeft geprobeerd de foto een soort icoon te maken. In een enthousiasmerend verhaal legt Kleppe uit wat een icoonfoto is en dat een icoonfoto eigenlijk zelden wint. Maar moet de winnende foto wel een icoonfoto zijn, vraagt hij zich af.
Met deze woorden wordt de plenaire discussie gestart. Claudia Hinterseer, directeur bij Noor en jurylid van de Zilveren Camera, stelt voor om de echte winnaar af te schaffen en alleen met categoriewinnaars te werken. “Net als bij de Oscars,” zegt ze. “Dan krijg je zeven keer gezeik”, zegt collega-jurylid en fotojournalist Marcel Molle. Hij is het ‘jurybashen’ zat. Hij staat volledig achter de foto van dit jaar. Het beeld is puurder dan de foto van Mauro, die volgens hem misschien wel té iconisch is. Hoewel Hinterseer wel bijval krijgt, is de algehele stemming toch dat dé Zilveren Camera wel belangrijk is. Als vlag om mensen te trekken. Maar welke foto dan die hoofdprijs moet kennen, blijft in het midden. Dat komt ook omdat de Zilveren Camera niet helder heeft wat de Zilveren Camera nu is, wat ze met de prijs willen en voor wie de prijs bedoeld is.
Arnold Haijtema, de jurvoorzitter, zegt dat de prijs op zich niet het doel is, maar een middel om de fotojournalistiek vooruit te helpen. Dat de Zilveren Camera belangrijk is voor de Nederlandse fotojournalistiek staat voor de aanwezigen buiten kijf. Het ‘gezeik’ is juist een discussie volgens Haitema en dat is goed. Helaas wordt de discussie al snel afgebroken, omdat de avond alweer voorbij is. Dat is jammer, want het is goed en prijzenswaardig dat de Zilveren Camera zo open wil praten over de prijs en de toekomst van de prijs. Nog wel wordt iedere fotograaf opgeroepen om vooral in te sturen, want juist dan krijgt de prijs de waardering die het verdient. Dat slechts een paar procent echt kans maakt, is een bijzaak. Als je niet instuurt, win je immers zeker niets.


Bekijk ook deze items