terug

Krachtige vrouwen moeten taboe helpen doorbreken

Foto: Judith Keessen
Foto: Judith Keessen

Met het project ‘ZIE’ wil fotografe Judith Keessen aandacht vragen voor huiselijk geweld. Een onderbelicht probleem in onze samenleving vindt ze. “In Nederland is huiselijk geweld nog steeds een taboe. Mensen denken dat het in ons land niet voorkomt, omdat wij een ‘geciviliseerd’ land zijn. Toch hebben jaarlijks zo’n 200 duizend mensen in Nederland ermee te maken. Mannen, vrouwen, kinderen. Vrouwen vormen de grootste groep, met een aantal van rond de 150 duizend.” Keessen, zelf slachtoffer van huiselijk geweld, wil met haar foto’s het taboe doorbreken.
Het idee voor het project ontstond toen Keessen een weerbaarheidtraining volgde via de Blijf Groep. “Tijdens deze training kwam ik in aanraking met andere vrouwen die slachtoffer waren van huiselijk geweld. Het viel me op dat deze vrouwen helemaal niet zielig waren of zich gedroegen als slachtoffer, maar juist heel sterk waren.”
Huiselijk geweld is een onderwerp waar nog steeds een taboe op rust, in onze maatschappij wordt er niet openlijk over gepraat. Dit ontdekte Keessen pas goed toen ze bemerkte hoeveel moeite het haar koste om over haar ervaringen te praten. “Het taboe wordt voor jezelf nog groter als je aan de rest van de wereld moet toegeven dat je een mishandelde vrouw bent.”
Foto: Judith Keessen
Foto: Judith Keessen

 
“Maar,” benadrukt ze, “ik wil niet gezien worden als slachtoffer. Mensen vragen wel eens, hoe kan het dat je in zo’n situatie belandt? Ik zou me nooit door mijn partner laten mishandelen, voegen ze vaak nog toe. De waarheid is dat het je overkomt. In het begin, toen ik er net mee naar buiten was gekomen, heb ik me tegen dat soort commentaar heel erg verdedigd. Maar op een gegeven moment was ik er klaar mee.”
Via de Blijfgroep komt Keessen in contact met vrouwen die willen meewerken aan haar project.”Met alle vrouwen ben ik apart gaan zitten, om hen beter te leren kennen en ze te vertellen wat mijn bedoeling was. De meeste van hen zeiden ja, ze wilden graag meewerken.” Keessen heeft de vrouwen zonder opsmuk gefotografeerd. Ze staat zelf ook op een van de foto’s. “De vrouwen zijn in hun kracht gefotografeerd, je ziet niet aan ze dat ze te maken hebben gehad met huiselijk geweld. Ik wilde geen ‘blauwe plekken-foto’s’ maken. De vrouwen die je ziet zouden zomaar een willekeurige vrouw kunnen zijn. Een vriendin, collega of de buurvrouw. Maar geen slachtoffer meer. Het zijn krachtige vrouwen die gekozen hebben voor het leven, die zich ontworstelt hebben aan een leven vol angst, geweld en machteloosheid.”
Foto: Judith Keessen
Foto: Judith Keessen

 
Terwijl het project via de Blijf Groep loopt, ziet ze bij De Wereld Draait Door een interview met Kirsten van den Hul, oprichter van the Change Agent en ambassadrice van het Steunpunt Huiselijk Geweld. “Ze vertelde bij DWDD haar verhaal, eigenlijk hetzelfde als het mijne. Ik heb de stoute schoenen aangetrokken en haar een mail gestuurd met de vraag of ze mee wilde doen. Gelukkig zei ze ja.”
Haar project krijgt begin 2014 nog meer bekendheid dankzij One Billion Rising, een wereldwijde actiedag om geweld tegen vrouwen te stoppen. Tijdens de actiedag, die jaarlijks op Valentijnsdag wordt gehouden, worden haar portretten op billboard-formaat onthuld. De billboards, met een formaat van 1,5 bij 2 meter, zijn in februari 2014 twee weken lang te zien bij de Stopera. Een geweldige kans, noemt Keessen het. “Als ‘arme’ fotograaf heb je niet zomaar de middelen om de portretten op zo’n formaat te laten drukken. Ik wist dat ik iets met de portretten wilde doen, maar nog niet wat. Ik was daarom echt blij met deze kans. Zo’n kans komt maar een keer voorbij. Die moet je echt grijpen.”
De billboards zijn tot 19 december te bezichtigen bij de Stadhuisbrug in Utrecht. Levensgrote afdrukken van de portretten zijn tot 2 januari 2015 te zien in het gemeentehuis van Nieuwegein. De portretten gaan volgend jaar ‘op tournee’ langs een aantal ziekenhuizen in de provincie Utrecht.
Foto: Judith Keessen
Foto: Judith Keessen

 
Wat heeft het project Keessen gebracht? “Het praten met de vrouwen heeft me zeker geholpen bij het verwerken van mijn eigen ervaringen. In alle verhalen herkende ik een stukje van mezelf. Het project heeft me veel kracht gegeven. Het geloof in mezelf is teruggekeerd. En het besef dat ik me niet hoef te schamen voor wat me is overkomen, is eindelijk doorgedrongen.”
De omgeving van Keessen reageerde grotendeels positief op haar ‘coming out’. “Ik heb veel erkenning gekregen van mensen. Ze vonden het moedig dat ik ermee naar buiten ben getreden. Ik vond het aanvankelijk doodeng. Als mensen dan positief reageren, doet je dat echt goed.”
Ook de andere vrouwen die aan het project hebben meegewerkt, hebben voornamelijk positieve ervaringen. “Deze vrouwen hebben zich natuurlijk heel kwetsbaar opgesteld. Toch heeft de ervaring de meeste vrouwen vooruit geholpen. Twee van hen hebben nu bijvoorbeeld een plek in de cliëntenraad van de Blijf Groep, als voorzitter en secretaris.”
Twee ‘nieuwe’ vrouwen hebben zich inmiddels bij Keessen gemeld voor een portret. “Ik ben daarnaast nog op zoek naar mannen die te maken hebben gehad met huiselijk geweld. Het taboe is voor hen zo mogelijk nog groter. Zij hebben te maken met veel onbegrip. Voor mensen is het kennelijk moeilijk voor te stellen dat het ook andersom kan, dat vrouwen hun man mishandelen.”
Foto: Judith Keessen
Foto: Judith Keessen

 
Genoeg voer om over na te denken. Dat wil Keessen met haar project ook bereiken: het taboe moet eraf. Mensen moeten stilstaan bij huiselijk geweld. Ook belangrijk is dat slachtoffers weten dat er hulp bestaat. “Als je belt naar het Steunpunt Huiselijk Geweld (tot 1 januari 2015 tel. 0900-1262626, na 1 januari 2015 tel. 0800-2000) staat er binnen twintig minuten een taxi op de stoep die je naar een veilige plek kan brengen,” besluit ze.
Foto: Judith Keessen
Foto: Judith Keessen

 www.judithkeessen.nl