Jutka Rona: Hongaarse Zigeuners

Verhalen van overlevers Al verbleef ze vrijwel haar hele leven in Nederland, Jutka Rona is van oorsprong Hongaarse. Dit boek gaat over het oorlogsverleden van de zigeuners in haar geboorteland. Een pijnlijk onderwerp, waarover de zigeuners zelf het liefst zwijgen. Net als de joden zijn veel zigeuners gedeporteerd. Maar hun ervaringen zijn nauwelijks vastgelegd. Door hun zwakke sociale positie en de lagere aantallen slachtoffers vallen ze in de schaduw van het leed van de joden. En de zigeuners zelf zwijgen er het liefst over. Wie de kampen overleefde, is ondertussen aan andere oorzaken overleden of is, zeker voor zigeunerbegrippen, stokoud. Zigeuners leven gemiddeld tien jaar korter. Wie nog overgebleven is, is door de slechte naam van journalisten bij zigeuners meestal niet bereid tot contact. Zeker niet over dit gevoelige onderwerp. Uiteindelijk is het Rona gelukt een aantal mensen te fotograferen die over de deportaties waren geïnterviewd. Ze heeft geprobeerd beelden te maken bij hun hartverscheurende verhalen. De deportaties vallen natuurlijk niet meer te fotograferen. Daarom heeft ze ervoor gekozen het hedendaagse leven vast te leggen. Dat doet ze op een eerlijke manier, waarbij nu eens niet naar bevestiging van alle clichés over zigeuners is gezocht. Hier geen geromantiseerde of juist geproblematiseerde visie. Je ziet weliswaar armoede, maar je ziet vooral oude mensen die in hun huizen nog een beetje van hun oude dag proberen te genieten, geholpen door kleinkinderen, en geremd door af en toe een begrafenis van een leeftijdgenoot. Daarmee gaat deze uitgave eigenlijk over twee onderwerpen. Het vreselijke lot van de zigeuners in de oorlog, zoals we dat in hartverscheurende interviews kunnen lezen en, als contrast op foto, hun o zo gewone leven van nu. Rona zegt dat zo gedaan te hebben om hun veerkracht te laten zien. Maar het werkt ook op een andere manier. Doordat je je zo wat gemakkelijker met hen identificeert, komen hun verhalen nog harder aan. Bestellen Tekst: Jutka Rona, Zsuzsa Ferge, Zsuzsannna Horváth, Maria Sárközi, Gabor Sarközi, Aranka Farkaz, Krisztina Balogh, Károly Komáromi, János Barsony, Aranka Bogdán, András Kö, Elza Lakatos Uitgave: BL, 24,5 x 22,5 cm, 128 blz., gebonden Nederlandstalig, ISBN 9789059372412