terug

In elkaar gezakt

Cover Pf 9In dit nummer behandelen we enkele aspecten van fotoboeken. Het is geloof ik niet erg in de mode op het moment om op je woorden te passen, maar zelfs bij het onschuldige woord fotoboek kunnen al misverstanden ontstaan. Als ik in de hoek van documentaire fotografen verkeer, hebben we het over boeken die bijzonder zijn vormgegeven en die een persoonlijk getint fotografisch verslag doen van iets dat ver weg in de wereld plaatsvond, of juist een persoonlijk verslag dat heel dicht in de buurt van de fotograaf staat. Als ik me begeef in de vakhandel, merk ik dat mensen met de term fotoboek eerder denken aan op de consument gerichte albums.

P/f nr 9 gaat over de eerste categorie. We spreken met enkele boekontwerpers van naam, we laten zien dat je ook vrolijke kookboeken kunt maken met fotografie en in het Portfolio geven we een preview van het bijzondere boek “Relics of the Cold War” van Martin Roemers. Bovendien peilen we bij een groot aantal betrokkenen of het nu goed gaat met het fotoboek, of dat het medium door de economische omstandigheden alweer aan het inzakken is.

Je zou de cover van dit nummer kunnen zien als een symbool voor de neergang van de fotoboekenmarkt (of van elke gewenste andere neergang). Maar wat mij betreft is het een voorbeeld van hoe fotografie het verstrijken van de tijd kan vastleggen. Pas twintig jaar geleden viel de Muur in Berlijn om, een symbolische actie die tot grote verschuivingen in Europa leidde. Intussen is door de gebeurtenissen van 11 september 2001 en de economische opbloei van China de wereldorde al weer verder ontwikkeld.

Goed daarom dat Martin Roemers ons nog eens meeneemt naar de overblijfselen van de Koude Oorlog. Hij doet dat door het vastleggen van gebouwen en landschappen. Mensen komen er nauwelijks in voor. Maar hij kwam ze wel tegen, en dat werd af en toe ouderwets spannend, zoals we kunnen lezen in zijn voorwoord: “Herfst 2002. Kaliningrad. Ik rijd door een slaperig provinciestadje en zie een oud en in elkaar gezakt militair gebouwtje. Ik pak camera en statief en maak een paar foto’s. Ik loop om het gebouw heen en zie twee Russische soldaten, die bier liggen te drinken. Ik besluit terug te gaan naar mijn auto, maar het is al te laat. Twee schildwachten houden mij aan en nemen mij mee naar een kazerne. De hele dag word ik vastgehouden omdat ik moet wachten op een functionaris van de FSB (voormalige KGB) die uit de hoofdstad moet komen.
Laat in de middag verschijnt de dikke FSB officier met thee en koekjes. Hij onderwerpt me aan en lang en uitgebreid verhoor. Ik vertel hem over mijn fotoserie, over de landschappen van de Koude Oorlog. Hij accepteert mijn uitleg en maakt een verslag van het verhoor. De laatste zin luidt: ‘De heer Roemers heeft zich gedurende de gehele dag keurig en beleefd gedragen’. Ik moet tekenen en kan gaan. Mijn films ben ik kwijt.”