terug

Hidden Harbour, de verborgen haven onthuld

In zijn boek ‘Hidden Harbour’ laat fotograaf Hans Wilschut de Rotterdamse haven zien als ‘universele’ haven. Hij fotografeerde op locaties en vanaf standpunten waar maar weinig mensen (kunnen) komen. De foto’s geven een beeld van een verborgen haven, die in werkelijkheid niet te zien is.
Hidden Harbour is een kunstwerk dat zich in het World Port Centre gebouw van het Rotterdamse Havenbedrijf bevindt. Het strekt zich uit over zeventien etages en bestaat uit monumentale foto’s. In de lifthallen van alle verdiepingen zijn wandvullende lichtbakken aangebracht met daarop afbeeldingen van de Rotterdamse haven.
“Ik heb ooit eens een panorama van de Rotterdamse haven gemaakt dat in negen foto’s een tijdsbestek van tweeënhalf uur liet zien”, vertelt Hans Wilschut over de aanleiding voor zijn project ‘Hidden Harbour’. “Naar aanleiding daarvan kreeg ik van het Havenbedrijf – samen met een aantal andere kunstenaars – het verzoek een voorstel te doen voor een kunstwerk in de lifthallen van hun gebouw.

Ik kwam uit op een voorstel waarbij ik met monumentale fotografie van locaties in de Rotterdamse haven een relatie wilde leggen met de plek waar het kunstwerk zich bevindt. Van daaruit ontstond het idee de haven zo te laten zien als je hem eigenlijk niet kunt zien. Daar bedoel ik mee dat ik standpunten ging zoeken die normaliter voor niemand toegankelijk zijn. Ik heb ook heel wat moeite moeten doen om de bedrijven te overtuigen dat ik echt bijvoorbeeld in de giek van een kraan wilde gaan zitten om te fotograferen.
Ik heb een maand uitgetrokken om proefopnamen te maken en als demo een digitaal nagebouwde ruimte gemaakt waarin ik het verhaal vertelde. Uiteindelijk kreeg ik de opdracht en moest het toen ook echt allemaal gaan doen.
De naam ‘Hidden Harbour’ koos ik om aan te geven dat het ging om afbeeldingen van locaties die bijna niemand in werkelijkheid zou kunnen zien. Tijdens het proces van werken aan ‘Hidden Harbour’ realiseerde ik me dat ik het kunstwerk maakte voor een locatie die niet algemeen toegankelijk was. Als je niet in het gebouw werkt of er zakelijk moet zijn, kom je er niet in.
Ik liet dus een verborgen kant van de haven zien die verder niemand kon zien. Ik vond daarom dat er ook een boek over het project moest komen. Het Havenbedrijf vond dat een goed idee en wilde zo’n publicatie graag als relatiegeschenk. Ik wilde echter ook dat het boek ‘de wereld’ in moest en zo kwamen er twee versies: het relatiegeschenk in een enigszins bescheiden uitvoering en de hardcover ‘boekhandelversie’.

Vrijheid

Een subtiel verschil tussen het relatiegeschenk en de boekhandelversie is de cover. Hans Wilschut: “Op de cover van het relatiegeschenk staat ook echt een foto van een stukje Rotterdamse haven. De locatie op de cover in de boekhandel is Schiedam. Dat was toevallig zo, omdat deze foto nu eenmaal favoriet bleek als cover. Het Havenbedrijf had echter graag een ‘echt’ stukje Rotterdam op de cover van hun relatiegeschenk. Mij interesseerde dat eigenlijk niet: ik nam het hele havengebied als werkterrein.”
“Ik had volledig de vrije hand bij het kiezen van onderwerpen en locaties. De enige restrictie was dat de foto voor de verdieping van de directiekamer een ‘nautisch’ beeld moest geven. Aanvankelijk kozen ze voor een vrij realistische afbeelding van een bepaalde locatie. Ik had echter ook een andere foto, die niet ver van die locatie genomen was en die ikzelf beter vond.
Het was een foto die abstracter en daarom mystieker was. Het was de vrijheid die ik als kunstenaar kreeg dat ik kon zeggen: ‘Jullie vinden die foto beter, maar ik kies toch voor een andere.’ Dit geeft meteen aan dat er een goede relatie met de opdrachtgever was.
Het was voor mij plezierig regelmatig feedback te hebben van de kunstcommissie. We bespraken de voortgang met elkaar. Af en toe kwamen er suggesties om de stad Rotterdam beter in beeld te brengen. Er is diverse keren gevraagd meer aandacht aan de Euromast of andere markante punten van Rotterdam te besteden.
Aanvankelijk was ik wel bereid met deze wensen rekening te houden. Toch besloot ik uiteindelijk dat te vermijden. Ik wilde graag het begrip ‘haven’ benadrukken om zo een universeel beeld van een haven – waar ook ter wereld – te geven. Toen iemand in mijn foto’s de haven van Hamburg meende te herkennen, vond ik dat geen negatieve opmerking. Integendeel, ik was in mijn opzet geslaagd en zag het als een compliment.”