terug

Het onderbuikgevoel van The Enclave

cover3
Wat The Enclave van de Ierse fotograaf en kunstenaar Richard Mosse met je doet, valt nauwelijks te beschrijven. Het is alles tegelijk: geluiden, beelden, verhaallijnen. Alles komt je tegemoet. “Ik wil dat The Enclave de mensen in hun onderbuik raakt”, zegt Richard Mosse.
The Enclave is een multimediaal verhaal over de kwart eeuw durende oorlog in Oost-Congo op zes dubbelzijdige schermen en via twaalf speakers. Richard Mosse reisde vier jaar regelmatig naar het oorlogsgebied. Eerst fotografeerde hij, en in 2012 begon hij met filmen; alles met de infrarode film Kodak Aerochrome. The Enclave – de Ierse inzending voor de Biennale 2013 in Venetië – is op dit moment in Foam te zien. Eind juni reist de installatie door naar Antwerpen. Inmiddels is Mosse met The Enclave een van de vier genomineerden voor de prestigieuze Deutsche Borse Photography Prize.

Vrij als een kunstenaar

Gefascineerd door het vluchtige en onzichtbare van het conflict in Oost-Congo maakte Richard Mosse het persoonlijke kunstwerk The Enclave, geheel gebaseerd op zijn eigen ervaringen, dromen en nachtmerries. Wat als een metafoor begon – de film die onzichtbare dingen zichtbaar maakt – werd een nieuwe werkelijkheid: de rode snoepkleuren van het infrarood bleken ‘psychedelisch en surreëel’ te werken. Zo slaagde Richard Mosse erin de grenzen van de conventionele oorlogsfotografie met zijn strakke regels te verleggen. “Als je als verslaggever naar een conflict gaat, worden bepaalde dingen van je verwacht, bijvoorbeeld om zo realistisch mogelijk te fotograferen. Als kunstenaar heb je meer vrijheid.”

Schoonheid

Componist Ben Frost maakte de soundtrack voor The Enclave die bestaat uit authentiek geluid en muziek. Op slechts enkele momenten loopt het geluid synchroon met de filmbeelden. Hiermee wil Richard Mosse de hand van de makers laten zien. Volgens hem pretenderen veel fotojournalisten dat ze afwezig zijn bij het maken van foto’s. “Maar ze staan op de voorgrond. Ik vind dat een oneerlijke manier; het moet niet verborgen zijn. Het is belangrijk te laten zien wie het maakte.” Met zijn project wil Richard Mosse de kijkers in een plek te brengen ‘waar ze met zichzelf moeten overleggen wat het voor hen betekent’. “In die zin is fotojournalistiek wezenlijk anders”, zegt hij. “Die slaat de kijker om de oren met wat je moet zien.” The Enclave is volgens Mosse geen nieuwsjournalistiek maar meer filosofisch. De multimediale installatie probeert op verschillende manieren met het verhaal van de oorlog in Oost-Congo te werken. De sleutel is de schoonheid die Richard Mosse gebruikt; de schoonheid van het Congolese landschap, de feeërieke kleuren, de soms bedwelmende muziek en geluiden.