terug

Henk Bleeker: Havana Moon

Door Pim Milo
Henk Bleeker (Hallum, 1969) wordt aangetrokken door mensen die de confrontatie met de harde werkelijkheid niet uit de weg gaan. Boksers, cowboys of de gevangenis van Leeuwarden, hij herkent zich in vrijheidsdrang. Het zal in zijn Friese aard zitten: koppig, onafhankelijk, onverzettelijk. Bleeker functioneert niet in de benauwenis van een fotoatelier.  De wereld is zijn studio.
In 1992 bokste Arnold Vanderlyde op de Olympische Spelen tegen de Cubaan Félix Savón. Henk Bleeker, toen nog student fotografie, zag de wedstrijd op televisie en vroeg zich af hoe die Cubanen het toch voor elkaar kregen de bokssport al zolang te domineren.
Enkele jaren later – Bleeker studeerde in 1994 af – was hij op Cuba om een zomercollectie badmode te fotograferen. “Je doet dan een dertigtal setjes in vier dagen, terwijl je er een week bent. Tijd genoeg om de bokswereld te leren kennen. Zelf kom ik uit de judowereld. Ik ben karateka, heb die sport een jaar of twaalf beoefend.” Hij belandde bij Kid Chocolata, een sportschool in Oud-Havana, in de wijk Alamar. “Een in Russische stijl gebouwde buitenwijk met een naargeestige atmosfeer. Het is, zeg maar, The Bronx van Havana. De Cubaanse rappers komen er vandaan. Daar staat een mooie, vervallen boksschool waar ik een aantal keren ben geweest.”

Sfeer

Veel heeft hij er niet gedaan: een beetje rondgehangen, gekeken, de sfeer opgesnoven, vertrouwen gewonnen en foto’s gemaakt. Bleeker: “Boksen heeft een eigen glamour. Puur. Die schoonheid, het is zo intens. Ik bewoog me die week in twee ogenschijnlijk totaal verschillende werelden: tussen de mooie dames in bikini aan het strand en de strakke, afgetrainde en afgepeigerde mannen in die boksschool.” Terug in Friesland vond Bleeker dat die eerste, verkennende foto’s eigenlijk wel gaaf waren, met een mooi, duister sfeertje.
Wim van Krimpen, toenmalig directeur van het Fries Museum in Leeuwarden, kocht de serie aan en maakte ze in maart 2001 deel van de tentoonstelling ‘Pijlers’, gewijd aan Friese kunstenaars. Daarop besloot Bleeker met de serie door te gaan. “De expositie kreeg goede reacties. Er kwamen veel mensen op af, er werd goed over geschreven en zo kwam ik in contact met een meneer die met een Cubaanse getrouwd was en in Havana een huis had waarvan ik kosteloos gebruik kon maken. De enige tegenprestatie die hij vroeg, was dat hij een mooie grote print mocht uitkiezen.”

Onder de huid

Bleeker fotografeert al jaren de collectie van een bekende modeontwerper uit Amsterdam. “Hij heeft sponsors, waaronder Martinair. Die wilde best participeren in de fotografie die ik voor het modehuis doe, maar als barterdeal, dus met gesloten beurzen. Zo kwam ik aan vliegtickets.”
Om zijn op documentaire leest geschoeide projecten te kunnen realiseren, kruipt Bleeker voor lange tijd onder de huid van zijn onderwerp. Alleen dan krijgt het de betrokkenheid en intensiteit waarnaar hij zoekt. Hij leeft tussen de boksers, beleeft hun hoogte- en dieptepunten, doorleeft hun teleurstellingen en triomfen en voelt wat pijn en afzien is. Die betrokkenheid spat als bloed, zweet en tranen van zijn foto’s af.
“In Europa hebben boksers een personal coach, een diëtist en hightech apparatuur. Op Cuba is het ’to the bone’. Het zijn je reinste gladiatoren. Dit geldt voor alle industriesteden waar wordt gebokst, of dat nou Havana is, New York of ergens in Oost-Duitsland. Je bokst om het milieu te overleven. Laatst was er op de BBC een documentaire over vervallen havensteden in Engeland. Fantastisch. Daar hebben ze van die ouwe gyms, dat ik dacht: ‘Waarom ben ik in hemelsnaam naar Havana gegaan, terwijl het ook dichtbij te vinden is?'” Ook Bleekers woonplaats Leeuwarden kent een beroemde boksschool, Frisia, waar Rudi Koopmans en de legendarische zwaargewicht Lolle van Houten hebben getraind. “Ik ben er geweest en, al bestaat die school driekwart eeuw, ik zie me er niet fotograferen. Het zit ‘m natuurlijk ook in de romantiek van de reis naar Cuba”, aldus Bleeker.
De foto’s zijn te zien op het Fotofestival Naarden, van 21 mei tot en met 19 juni.