terug

HDR Photostudio 2 / HDR Expose

Op zoek naar natuurgetrouwe kleuren

Over HDR wordt vaak net zo gedacht als over plastische chirurgie: in potentie een waardevolle techniek, die echter veel te vaak en vaak overbodig wordt toegepast. Veel HDR-opnamen ogen te gemaakt, te nep, te overdreven. Met HDR Photostudio 2 van Unified Color zou dat veel minder het geval moeten zijn, doordat kleuren natuurlijk zouden blijven en halo’s onderdrukt worden. Maakt het programma deze belofte waar?

HDR is de afkorting van ‘high dynamic range’. Het staat voor een reeks van technieken waarmee we een veel te hoge contrastomvang van een onderwerp proberen te vangen in een opname zonder dichtgelopen schaduwen of uitgebeten hoge lichten. Dat is niet altijd eenvoudig. De beste digitale achterwanden hebben een dynamisch bereik van zo’n twaalf stops. Daarmee zou je theoretisch een onderwerpcontrast van 1:4.000 moeten kunnen overbruggen. Maar in extreme situaties kan het contrast soms meer dan 1:50.000 zijn. Zulke situaties, bijvoorbeeld een donker interieur met heldere raampartijen, zijn een nachtmerrie voor iedere fotograaf.

Traditioneel had je als fotograaf dan twee keuzes: het contrast verlagen door bijvoorbeeld aanvullende verlichting te gebruiken, of accepteren dat de foto technisch niet perfect zou worden. HDR probeert een derde weg te bieden. Het principe is simpel: maak een aantal opnamen met verschillende belichtingen en combineer deze in software tot een enkel beeld met detaillering in alle partijen.

Tonemapping

De praktijk blijkt echter weerbarstiger. De meeste HDR-software maakt van een reeks opnamen een 32-bits bestand. De contrastomvang van zo’n bestand is veel groter dan wat een normale monitor kan weergeven. Op de een of andere manier moet dat enorme contrast in elkaar worden geperst voor normaal gebruik op beeldschermen of in prints. En dat is waar de problemen ontstaan.

Wanneer je simpelweg het contrast verlaagt, wordt een HDR-bestand heel zacht en grijzig en verliest het alle briljantie. Eigenlijk moeten in de schaduwen wat highlights zitten en moeten de lichte partijen wat donkere details bevatten om het beeld pit te geven. Het totale contrast moet omlaag, maar het microcontrast moet omhoog. Wanneer je dit te veel doet, ontstaan halo’s rond contrastovergangen.

Een andere veelgebruikte techniek is ’tonemapping’. Hierbij worden alle waarden in het bestand door het programma geëvalueerd en waar nodig aangepast om tot een contrastrijk eindresultaat te komen. Het nadeel van tonemapping is dat de kleuren vaak wat surrealistisch worden. Unified Color beweert dat haar software, HDR Photostudio 2, het enige programma is waarin opnamen wel natuurgetrouw blijven en beelden net zo worden als wij ze met ons blote oog zien. Werkt het ook zo goed als Unified Color zegt?

Microcontrast

Dankzij de heldere interface en de online tutorials kun je met HDR Photostudio snel aan de slag. De icoontjes in het gereedschappenpalet moet je in feite gewoon in die volgorde afwerken. Wanneer je sommige functies zoals croppen of roteren niet nodig hebt, sla je die over en ga je gewoon verder met de volgende. Na het opstarten selecteer je het venster ‘merge to HDR’ waarin je aangeeft welke foto’s je wilt gebruiken. Het beste lijkt het programma te werken met een reeks van zo’n vijf tot zeven opnamen die ongeveer een stop van elkaar verschillen. Dit kunnen zowel JPEG’s als RAW-bestanden zijn. Deze beelden worden samengevoegd tot een 32-bits bestand.

Via een schuifschakelaar kun je dit bestand lichter en donkerder maken om op de monitor te kijken welke informatie er nog in de schaduwen en de lichte partijen zit. Hierdoor kun je ook de werkelijke contrastomvang van het bestand vaststellen. De volgende stap is het prikken van een zwartpunt. Tegelijk bescherm je het zwartpunt met een bepaald percentage ‘veiling glare’ om te voorkomen dat er een lichte waas over de donkerste partijen komt. Daarna pas je de helderheid van het gehele bestand zo aan dat de middenpartijen er goed uitzien. In dezelfde stap pas je het gehele contrast aan. Wanneer je het totale contrast verlaagt, beweegt een aparte schuif voor het microcontrast automatisch omhoog. Na het aanpassen van het gehele contrast, kun je het microcontrast nog apart verhogen of verlagen. Over het algemeen zullen zowel de schaduwen als de middentonen er nu redelijk uitzien.

De hoge lichten trek je er vervolgens in met het ‘shadow/highlight’ gereedschap. Zowel in deze als in de vorige stap zit een aparte functie voor het beschermen tegen halo’s. Na het aanzetten van deze functie kun je aangeven hoe groot de bescherming moet zijn. Tenslotte kun je daarna nog wat aanpassen aan de kleuren en de ruis en dan zou de opname klaar moeten zijn. Het programma kan na iedere stap een preview maken. Dit kost enige seconden, maar zorgt er wel voor dat je goed kunt beoordelen wat het resultaat is.

Soms gaat het echt mis, zoals in deze opname. De contrastovergangen in de witte vlakken worden te hard en vlekkerig. Verlagen van het (micro)contrast maakt de opname weer veel te zacht.

Goed opletten

HDR Photostudio 2 lost de beloften grotendeels in, maar is nog geenszins perfect. Het vergt wat geduld en oefening om de juiste waarden te vinden. Een verkeerd zwartpunt of een contrast dat niet goed gekozen is, brengt de hele foto uit balans en maakt het resultaat onnatuurlijk. Alle waarden hangen immers met elkaar samen. Maar heb je eenmaal een beetje het gevoel wat je met de verschillende instellingen kan bereiken, dan krijg je inderdaad vrij vaak goede, natuurlijk ogende opnamen die een enorm contrast overbruggen.

HDR Photostudio heeft inderdaad nauwelijks last van rare kleurverschuivingen. Halovorming zie je vooral optreden bij het veranderen van de contrasten en wanneer je de highlights donkerder maakt om bijvoorbeeld een witte lucht doortekend te krijgen. Soms gaat het echter mis. Bij een opname van een witte woonkamer ontstonden lelijke donkere vlekken met scherpe randen in het plafond. Verlagen van het microcontrast maakt de fout minder, maar zorgt voor een grijzig interieur, wat ook niet goed is. Ook met lichtbronnen gaat het regelmatig mis en worden de overgangen van de lichtbron naar verlichte partijen hard en scherp. Het blijft dus een kwestie van goed opletten wat het programma doet.

Op zich een prima HDR-conversie. Zowel de donkere parkeergarage als de heldere lucht zijn mooi in balans gekomen. De lucht nog donkerder maken, leverde te veel halovorming op. Het venijn zit in de details, zoals de TL-verlichting. Dit is wel weg te werken in bijvoorbeeld Photoshop, maar het zou mooier zijn als het programma zelf hiervoor een oplossing zou vinden.

De algehele indruk van het programma is goed. De heldere interface, een preview die goed laat zien wat je doet en een natuurlijk ogend eindresultaat als beloning, maken HDR Photostudio 2 tot een van de betere HDR-programma’s. Recent is het ook uitgebracht voor Apple-gebruikers. Het is niet goedkoop, maar wie het eerst wil proberen kan een volledig functionerende trialversie downloaden op unifiedcolor.com.


Bekijk ook deze items