terug

Fotoboeken op je Ipad: de YdocBookApps

ALL RIGHTS RESERVED foto: Ton HendriksZelf heb ik al sinds de jaren tachtig het historische boek The Americans van Robert Frank in huis, maar wat als dat boek niet meer gedrukt wordt en je er toch over wilt beschikken? Dan zou het toch handig zijn wanneer het digitaal verkrijgbaar zou zijn, niet alleen om de losse foto’s te zien maar om het hele product te ervaren. Dit is het doel van de nieuw gelanceerde YdocBookApps: historische (maar ook nieuwe) fotoboeken digitaal toegankelijk maken voor een groot en internationaal publiek.
Deze digitale ontsluiting is een initiatief van YdocFoundation, een samenwerking tussen diverse partijen en mede-opgericht door Paradox, een organisatie die documentaire fotografieprojecten ontwikkelt. Ik ga met Bas Vroege, directeur van Paradox, praten over deze nieuwe publicatievorm van fotografie. Na een pittoreske tocht door regenachtig Noord-Holland kom ik aan op het industrieterrein van Edam waar Paradox zijn deuren wijd open heeft staan. Bas Vroege, die de initiatiefnemer is van YdocFoundation legt in één figuurlijke adem uit wat de Ydocbook app inhoudt.
”Er zijn buitengewoon getalenteerde mensen die hun verhaal niet meer kunnen vertellen. Er zijn te weinig mogelijkheden om dat aan het publiek te brengen. De musea maken steeds minder tentoonstellingen. De kranten en de tijdschriften doen nauwelijks meer wat. En de fotoboeken worden zo kostbaar dat als je ergens een boek wilt maken, je vrolijk wordt verteld dat je € 25.000,- moet meenemen. Het boek is onbetaalbaar geworden. Dat zit vooral in de kosten van de klassieke distributie. Maar analoog blijft belangrijk. Het papier heeft een grote tactiliteit, maar het is niet meer te betalen. Dus het is nu veel haalbaarder om digitale publicaties maken. Voor het bereiken van een publiek is online the place to be. Voor de individuele uitgeverijen is het erg ingewikkeld om duizenden contacten wereldwijd te onderhouden om hun producten te verkopen. Dus we moeten dat als sector met elkaar doen. We moeten een goedbezochte draaischijf creëren, waar de klanten naar toe gaan. Daar kunnen wij onze boeken verkopen, zowel fysiek als digitale producties, zoals webdocumentaires en apps. Dit doen we met de YdocApps.”ydoc-1

Distributie- en kenniscentrum

De basis is van het systeem is de database, de YdocDB, waarin de informatie over fotografische producties worden verzameld. Het is in feite een distributie- en kenniscentrum. De database is geen fysieke verzameling maar een overzicht van bestaande DVD’s, boeken en projecties die soms niet meer te krijgen zijn. Los daarvan is er een online winkel, waarin je de boeken en de apps kunt kopen, ook de app die Paradox zelf heeft ontwikkeld, Vía PanAm van Kadir Van Lohuizen.
Vroege: “In de YdocStore komen die door elkaar, want fysieke boeken blijven gemaakt worden. Van groot belang is dat alle informatie over documentaire projecten hier bij elkaar gebracht worden. Op onderwerpen en auteurs moet je kunnen zoeken. We moeten een omgeving scheppen waar mensen met liefde en belangstelling voor fotografie een kenniscentrum vinden. Wij doen dat alleen voor documentaire fotografie. Een primair gegeven voor ons is dat fotografen een uitspraak doen over de maatschappelijke werkelijkheid. En ook al komt daar steeds meer film bij, we benaderen dat in eerste instantie vanuit de fotografie. We nemen films daarbij wel mee. Het gaat altijd om samenhangende verhalen, niet slechts portfolio’s van mooie foto’s, alleen fotografische documentaire projecten.”

Oude boeken herleven

Een belangrijk onderdeel hiervan vormen de nieuw te ontwikkelen YdocBookapps. De fotoboeken, die niet meer op de markt bestaan, terwijl er wel een groot publiek is dat ze zou willen inzien, kunnen via de boek app opnieuw worden uitgegeven. Daarbij wordt uitgegaan van de oorspronkelijk Pdf’s, als die nog beschikbaar zijn of het oorspronkelijk boek wordt geheel gescand en digitaal gepresenteerd. Bijzonder hierbij is dat de koper van de YdocBookapp dan ook kan beschikken over de originele teksten uit de historische fotoboeken, die zoekbaar en te sharen zijn. Zo wordt alle informatie uit de fotoboeken volledig toegankelijk.
Vroege: “We streven naar een manier die zo dicht mogelijk bij de fysieke ervaring staat, op een manier die lijkt op die van Issuu. YdocBookapps zijn digitale representaties van de oorspronkelijke fysieke boeken. Daarom zijn de titels ook individuele apps en staan ze niet op het digitale boekenplankje van Apple. Elke digitaal gemaakt boek, naar het originele fysieke boek, wordt dan een eigen app. Het eerste boek dat we maakten is >Play van Carel van Hees. Daar zat een CD in met geluidsfragmenten. Nu kunnen we het boek met de foto’s laten zien plus de geluiden van de CD in één app. De bladerervaring is een vergelijkbaar systeem als de Issuu, maar dan met de mogelijkheid van geluid.”

Website

Er is een Ydoc website (http://ydocfoundation.org), waarop veel informatie te vinden is. Daar zien we bovenaan in de store de link naar het werk van Ad Nuis Oil & Paradise (waarover in PF magazine van oktober een apart verhaal).
“Het fysieke boek van Ad Nuis dat alleen via en on-demand systeem te koop is, bestel je vanuit de app van het boek. Maar je kunt voor € 3,59 de app kopen. Er zijn dus allemaal verschillende vormen van verkoop mogelijk. De YdocBookapp laat het oorspronkelijke boek zo goed mogelijk zien. Daarom is er ook altijd een film te zien waarop iemand het boek doorbladert. Zo ervaar je het formaat van het originele boek.”ydoc-2

Verdienmodel

Als de app voor zo weinig geld te koop is, dient de vraag zich aan welk verdienmodel er voor de fotograaf achter zit. “Voor de fotograaf is het interessant, niet perse als een verdienmodel, maar wel om zijn verhalen die hij toch al gemaakt heeft toegankelijk te houden. Het gaat om het delen en ontsluiten van fotografisch erfgoed.”
Alle historische boeken zouden dus via de YdocFoundation kunnen worden heruitgebracht in digitale vorm. Vroege: ”In principe zouden we de klassiekers kunnen brengen, bijvoorbeeld The Americans van Robert Frank, als hij daarmee akkoord zou gaan. De klant kan altijd 16 pagina’s gratis downloaden als preview. Wil je alles zien dan moet je de app kopen, via een in-app purchase. De prijs blijft in principe altijd €3,59, tenzij het erg veel werk blijkt te zijn om het boek digitaal te maken.

YdocFilmApps

Naast de YdocBookApps verschijnen YdocFilmApps. Deze maken het mogelijk titels uit te brengen die te kostbaar waren voor DVD of op dat platform slechts een heel beperkte verspreiding kenden. Een bijzonder voorbeeld daarvan is de app die in september verschijnt met het gecompliceerde werk van Oscar van Alphen uit 1984, De Oorlogen. “Dat was destijds een project dat met een aantal diaprojectoren, een 16mm filmprojector en een complete geluidsinstallatie tot leven moest worden gewekt. Een paar jaar geleden hebben we het werk gedigitaliseerd, van een Engelse soundtrack voorzien en op DVD gezet. Binnenkort kan dit visionaire project als YdocFilmApp gekocht worden. Het is dan in één klap wereldwijd beschikbaar. Ook op Spitsbergen kunnen ze het dan downloaden!”

Geen boeken meer

De boek apps die de Ydoc Foundation maakt op basis van de fysieke boeken vormen natuurlijk maar een deel van het verhaal. Binnenkort zullen er wellicht veel meer fotografen zijn die alleen nog maar apps gaan maken om hun werk een platvorm te geven, in de plaats van peperdure boekproducties. Paradox produceerde als een van de eersten een app.
Vroege: “Vía PanAm was de eerste app in de serieuze fotojournalistiek. Het is een zoektocht geweest hoe je het medium kunt gebruiken. Ik denk dat er heel veel verhalen als app kunnen worden vertaald. Als ik een vertelling heb waarin film en geluid zit, dan heb je aan een fysiek boek niet zoveel. Dan is een app een veel betere keuze. Vía PanAmwas een app waarbij je met de auteur meereisde. Dat was het specifieke aan de app. Toen was het nog heel duur om die app te maken, nu kan dat veel goedkoper en gemakkelijker.”
De vraag is of de toekomst van het fotoboek richting de app gaat. “Ik vind het heel moeilijk om te zeggen dat alleen in de app toekomst ligt. Of de markt groot genoeg zal worden om een verdienmodel op te leveren. Maar de meeste fotoboeken hebben ook nauwelijks winst op geleverd. Het is wel zo dat de investering van de app op den duur goedkoper wordt dan het boek en dat de geografische verspreiding veel groter is. Er zijn in de app meer mogelijkheden om een verhaal te vertellen. Bij Vía Panam kijk je soms naar een schermvullend beeld, en als je een wipe doet komt er een tekst overheen. En het stilstaande beeld kan overgaan in film. Er is dus een grote afwisseling van verschillende media.”

Status

Toch zal menig fotoliefhebber geen afstand willen doen van het gedrukte boek, vanwege zijn tactiele kwaliteiten en de unieke interactie van fotografisch beeld, typografie, vormgeving, drukwerk en papier. “Ik denk dat het naast elkaar zal bestaan. De fysieke boeken zullen blijven maar het zullen er wel minder worden. Soms is een app gewoon een geschikter voertuig. Maar voorlopig is de status van het fotoboek groter. Alleen in de kunstwereld is de waardering van het boek als complete vertelling nog veel te beperkt aanwezig. Niet de narrativiteit maar het iconische van het beeld is in kunstmusea nog steeds heilig. Wel bizar, want juist van hen zou je mogen verwachten dat zij begrijpen wat fotografische verhalen zijn.
Fotomusea kopen nog steeds geen videowerken of een complete installatie. Digitaal vinden ze eng: het is instabiel, de vertoning afhankelijk van hard- en software die morgen niet meer bestaat. Alles wat in een laatje past zoals een print verzamelen ze, maar de multimedia installaties worden aan hun lot overgelaten. Daardoor bestaat er een gat in de geschiedschrijving van de verhalende, documentaire fotografie.
Met Paradox willen wij maatschappelijke verhalen vertellen voor een zo breed mogelijk publiek. Dat leidt tot veelvoudig gebruik van multimedia en vooral ook: meerdere platforms naast elkaar. Apps zijn een geweldige toevoeging aan het palet aan platforms.”
Voor meer informatie ga naar http://ydocfoundation.org
Je kunt ook de gratis app Ydoc Agenda downloaden voor Iphone en Ipad
 
 


Bekijk ook deze items