terug

Facebook foto’s gaan op zwart voor James Foley

daimonSinds vandaag, (20 augustus 2014) zijn tal van Facebook profielfoto’s van fotografen op zwart gegaan, uit afgrijzen over de brute onthoofding van de Amerikaanse journalist James Foley door de IS (Islamitische Staat) en tevens als eerbetoon aan de omgekomen journalist en filmmaker. In een verklaring geeft de IS aan dat de moord een vergelding was van de Amerikaanse luchtaanvallen op hun stellingen in Irak.
Op een video die enige tijd op YouTube heeft gestaan en waarvan er nog enkele screenshots in de omloop zijn, zien we een gemaskerde beul met een mes naast Foley, die tegen de Amerikaanse president Barack Obama zegt dat de agressie tegen de Islamitische Staat zal resulteren in bloedvergieten onder Amerikanen.
James Foley was al sinds 2012 gekidnapt in Syrië en sindsdien hield zijn familie een Facebookpagina bij. James Foley maakte al jaren reportages in het Midden-Oosten. Als correspondent werkte hij  vooral in Syrië, Afghanistan en Libië onder andere voor het Amerikaanse Global Post en het Franse persagentschap AFP. In april 2011 werd hij in Libië al door regeringstroepen gevangen genomen en na 44 dagen vrijgelaten.
Schermafbeelding 2014-08-20 om 20.58.33
Ook Nederlandse fotojournalisten, zoals Jeroen Oerlemans en Eddy van Wessel, hebben hun Facebookfoto op zwart gezet. Beiden kenden James goed. Jeroen Oerlemans is in Syrië door Foley geholpen toen hijzelf gekidnapt werd. Het is geen uitzondering dat journalisten in oorlogsgebieden omkomen, maar de agressie is dit keer veel erger. Ze worden als luguber media-propaganda materiaal gebruikt door de islamitische strijders. De buitenlandse (lees Westerse) journalisten worden vaker gebruikt als mediavoer om angst te zaaien en het Westen te overtuigen van hun gelijk. Journalisten en fotografen worden gebruikt om met walgelijke onthoofdingen de regeringen van hun landen op andere ideeën te brengen.
Ik spreek hierover met  fotojournalist Eddy van Wessel vanuit zijn woonplaats in Zweden. “Het is op zich verschrikkelijk wat er gebeurt, maar het ergste is dat dit wordt misbruikt door de IS om de agenda naar hun geweld te verschuiven. Zij doen dit om het geweld te idealiseren en om angst in te boezemen. Het gevolg hiervan is dat alleen nog maar hun eigen media-materiaal wordt gebruikt, want de journalisten durven niet meer naar deze gebieden af te reizen. Ik sprak laatst met mijn fixer in Aleppo en hij vertelde me dat er geen enkele buitenlandse journalist meer is. Dat betekent dat de onafhankelijke nieuwsgaring geheel op zijn gat ligt in Syrië. De IS heeft hierdoor ook alle media-macht in handen. Dit is de afgrond van de journalistiek.”
Schermafbeelding 2014-08-20 om 20.57.48Van Wessel maakt zich vooral druk dat de verplaatsing van de aandacht naar het geweld van de IS de mediastrategie die eronder ligt niet wordt herkend. “Wij willen nu eenmaal nieuws en daar horen beelden bij. Nu er geen Westerse beelden komen worden die van de IS gebruikt, zoals dit filmpje. Sommige van deze beelden worden door gerenommeerde persbureaus van internet geplukt en weer voor geld doorverkocht. Zij verdienen dus aan de nieuwsvoorziening van de terreurgroepen en doen meer aan de verspreiding van hun ideeën. Maar tegelijkertijd kan de IS met deze strategie nieuwe mensen ronselen die juist getriggerd worden door het brute geweld. Dit kunnen wij ons nauwelijks voorstellen maar zo werkt het wel.”
Een van de problemen die van Wessel ziet is dat het vak van fotojournalist wordt uitgehold door de slechte omstandigheden waarin zij moeten werken. “Een schrijvend journalist die in dienst is van de krant wordt volledig verzekerd en voorzien van kogelvrij vest. En wij als freelance fotografen moeten van het weinige geld dat we krijgen voor de plaatsing van een foto onze eigen hachje redden. We kunnen ons nooit verzekeren voor dit soort dingen en er is geen enkel blad dat je helpt met losgeld als je gekidnapt wordt.”
Schermafbeelding 2014-08-20 om 20.58.09De onthoofdding van James Foley zal voorlopig het Westen beroeren, maar niet in het minst de onafhankelijke journalistiek. Een journalist die naar de brandhaarden van het middenoosten gaat, zal gebruikt kunnen worden als afschikmateriaal en marionet van de terroristische groeperingen. Het is een walgelijk ontwikkeling waar nog weinig antwoord op is geformuleerd. Volgens Eddy van Wessel zouden we deze propagandabeelden in het Westen niet meer moeten laten zien. Daarvan is de zwarte profielfoto op Facebook een treffend symbool.
Over hoe IS rekruteert: meer weten…

Tags: Foley