terug

De kunst van het timelapse maken


Fotografie is altijd een combinatie geweest van techniek en creativiteit. Het ambacht en de kunstenaar. De vakfotograaf wist hoe je een gebouw recht kon fotograferen, tilt-shift verstellingen kon maken of hoe je een HDR opname moest maken. Daarnaast heeft hij de creativiteit om de juiste composities te maken. Ook timelapse maken behoorde tot een specialistische techniek in de fotografie en film, die niet iedereen beheerste. Maar tijden zijn verandert, Steeds meer specialistische toepassingen worden ingebouwd in camera’s of software pakketen. Waar je vroeger een vakfotograaf voor nodig had kan de gemiddelde smartphone tegenwoordig bijna ook. Tijden veranderen altijd en hoewel de technieken worden vereenvoudigd voor de consument, blijft fotografie natuurlijk het domein van de fotograaf want creativiteit is niet te programmeren. Want de professionele fotograaf kan met behulp van de huidige techniek de kwaliteit nog hoger leggen.

Wat en waarom een timelaps

Een timelapse is een serie foto-beelden, vanuit een zelfde hoek, die na montage tot een film worden gemaakt en het beeld versneld afspelen. Het wordt veel gebruikt om bijvoorbeeld een langzaam proces in een paar seconde zichtbaar te maken. Denk maar aan de groei van een bloem. Als je elke 3 uur een foto neemt en je speelt de beelden af in 25 beelden per seconde kun je de bloem zien opkomen en groeien in een halve minuut. Ook wordt de techniek gebruikt om bijvoorbeeld een tijds periode visueel te overbruggen. Bijvoorbeeld in een programma van National Geographic verlaat een groot schip de haven, de fotograaf maakt vanuit 3 posities een timelapse waardoor dit langzame proces en manoeuvres zichtbaar worden voor de kijker in minder dan 10 seconde. Ook wolken bewegen versneld door de lucht waardoor de tijd versneld lijkt te zijn en ook schaduwen in gebouwen kun je zo prachtig visualiseren en laten bewegen om te tonen hoe licht en architectuur samenwerken. Het is een fotografische techniek die onder andere gebruikt wordt in de film en televisie wereld.
Steden in nachtelijkesfeer.

Lange termijn timelapsefotografie

Lange termijn timelapsefotografie is een geheel andere discipline dan ‘korte termijn’. Daar waar je bij  korte termijn flickering zoveel mogelijk probeert te voorkomen, zal je bij trajecten van weken en maanden de flickering altijd houden, omdat de buitenlichtsituaties te veel veranderen ten opzichte van de frequentie waarmee de foto’s genomen worden.

“Neem bijvoorbeeld een bouwproject van een jaar, daar schieten wij om de 10 minuten een foto. Tijdens werkuren / dagen neem je dan ongeveer 60 foto’s, wat staat voor 2 seconden timelapsebeeld. Bij een bewolkt / zonnige dag, zal elk beeld compleet anders zijn dan het vorige, simpel en alleen al doordat er  wel of geen schaduw is door de wolken, en dat haal je er nooit meer uit. Wat we daarom doen is de luchten wegsnijden, zodat die minder storend overeenkomen voor de kijker en enkel het proces zichtbaar verandert. Ook de witbalans verandert compleet elke dag, en je snapt dat als je elke dag in 2 seconden voorbij ziet komen dat ook die verandering nogal storend kan werken op het eindbeeld. Ook die wordt in de nabewerking zoveel mogelijk gelijk getrokken” aldus Bas Stoffelsen van het http://www.thetimewriters.com 
Bas Stoffelsen: “In de bouw gebeurt er vaak uit helemaal niets. De kunst is om in de nabewerking alles goed op een rij te zetten, en de dode stukken er allemaal uit te halen, zodat je de kijker meeneemt met de bouw, en hem niet eindeloos laat kijken naar iets waar eigenlijk niets gebeurd. Zo houdt je van de 10 minuten totale timelapse die je in een jaar schiet bijvoorbeeld 2 minuten effectief beeld over. Maar dat is dan ook beeld waar echt iets gebeurd. We schieten met 18 Mpx Canon APC camera’s, meestal met groothoeklens van 10 mm. De camera’s zijn verbonden aan een computer die is ingebouwd in onze IP66 behuizing. De computer is verbonden met het internet en stuurt alles direct door. Bovendien kunnen we op deze manier op afstand de instellingen bijstellen. Zij het interval, zij het iso, witbalans etc. Door de 18 Mpx is het mogelijk om in de nabewerking in te zoomen, zonder echt kwaliteit te verliezen voor de full HD film. Dit maakt dat een bouwtimelapse veel dynamischer gemaakt kan worden”. Hieronder een voorbeeld van “thetimewriters”

Een makkelijke timelapse opties

De makkelijkste vorm voor het maken van een timelapse was met programma’s als apple Quicktime 7 (de nieuwe versie van quicktime ondersteunt het niet dus zoek naar versie 7). In het programma heb je een optie “open afbeeldingsreeks” waarmee je een map met erin een serie Jpg bestanden kan selecteren en vervolgens kan exporteren als film bestand. Je hebt dan bij het exporteren de keuze (van 10 seconde per beeld tot 60 beelden per seconde) in hoeveel beelden per seconde je de film wil exporteren (24p, 25p, 30p). In een Nikon camera heb je een speciale timelapse optie in de camera waarin je kan selecteren om de hoeveel seconde de camera een beeld moet maken. In de huidige D800 en D4 versies kun je zelfs rechtstreeks uit de camera een film bestand laten komen. Tevens heb je speciale afstandsbedieningen voor bijna elk merk camera. Deze kosten meestal maar een paar tientjes waarmee je de camera nog uitgebreider kan programmeren dan de in-camera optie. Wie serieus timelapse wil maken zou ik zo’n afstandsbediening adviseren. Behalve de camera heb je ook een stevig statief nodig om de camera stil te zetten.
De serie timelapse beelden schoot ik meestal in Jpg alleen om de buffer van de camera te ontzien. Die schaalden ik vervolgens op de computer terug naar 1920×1080 HD film resolutie en exporteerde ze via Quicktime in 25 beelden per seconden als echt film bestand. Dit proces had een aantal nadelen, waaronder de beperkte controle over de veranderende lichtomstandigheden tijdens de opname maar ook witbalans kunnen veranderen of blijven altijd zoals ingesteld. Ook was het moeilijk om bijvoorbeeld een zonsopgang/ondergang mooi te maken zonder dat het beeld begon te flikkeren (onrustige belichtings verschillen). Je wil in geen geval terug hoeven vallen op automatische belichting omdat de camera dan elk beeld iets anders belicht en dit is zichtbaar tijdens de gemonteerde film. Als je in handmatige modus werkt en het licht veranderd wordt je film ineens te donker en opnieuw maken kan in de meeste gevallen pas de volgende dag. Het was een tijdrovende klus en de kleinste beeldfout kon je timelapse verpesten en dan stond je 3 of 4 uur voor niets bij je camera. Maar tijden veranderen.
Prachtige timelapse van mens en stad met tilt shift gebruik.

Timelapse met LRtimelapse & Adobe Lightroom

Nu is er voor de serieuze timelapse maker een nieuw software pakket dat een aantal bijzondere zaken mogelijk maakt. Met het programma LRtimelapse kun je vanuit Adobe Lightroom je bestanden in raw bewerken. Je hebt dus volledige RAW support in je timelapse serie. Witbalans, contrast, schaduwen, belichtingen en doordrukken en tegenhouden zijn allemaal mogelijk. Behalve deze mooie en vooral makkelijke optie heb je nog iets veel mooiers. De meeste fotocamera’s schieten de beelden in veel hogere resoluties dan 1920×1080 film formaat. Voorheen werden de beelden terug geschaald maar met LRTimelapse kun je die resolutie gebruiken om vloeiende bewegingen te maken. Dus een timelapse met zoom en pan mogelijkheden zonder dat je een dolly (statief op rails) nodig hebt. Verder is de software in staat de beelden te analyseren en kan hierdoor flikkering verwijderen waardoor je mooie vloeiende films krijgt. Je kiest een begin kader en eindkader en kan zo via de keyframes de beweging automatisch door de software laten bereken. Verder kan de software film bestanden exporteren tot een resolutie van 4k. Zo heb je de bewerk kracht van Lightroom gecombineerd met de makkelijk te bedienen timelapse software en professionele output mogelijkheden en kun je al je aandacht besteden aan het creative proces. Want hoewel de techniek een stuk beter bereikbaar is geworden is een mooie timelapse maken lang niet zo makkelijk als het klinkt.

Een aantal tips

Voor het maken van een timelapse heb je een aantal zaken nodig. Een camera lijkt me logisch maar ook een statief is nodig (camera mag niet bewegen). Verder heb je een afstandsbediening nodig die de camera op gezetten tijden een signaal geeft de foto te maken. Verder kun je denken aan een dolly (statief op rails) waarmee je gelijdelijke bewegingen kunt maken. Als je het goed wil doen werk je met een electro motor zodat de camera een constante beweging heeft, maar ook kin je werken met een katrol en touw en het zelf met de han d timen. Een hele mooie toevoeging is het maken van timelapse met meerdere camera’s hiermee kun je de composities monteren. Denk een een standsgezicht waarbij je soms in het beeld met telelens de straat details ziet en soms het wijde overzichtsbeeld. Dit vereist wel enige oefening maar geeft geweldige effecten.
Verder is het ook smaak en zelf proberen wat werkt. Zo maak ik de meeste timelapse tussen de 3 en 5 seconde maar verkies ik ook vaak 1 beeld per seconde en verhoog dan de framerate naar 50 beelden per seconde om een nog vloeiender effect te krijgen. Je zal merken dat bijvoorbeeld bewolkte lucht geweldig werkt terwijl water vreselijk is. Tip hiervoor is bij water de sluitertijd te verlengen zodat je vloeiende bewegingen krijgt. Het is een must om de belichting handmatig in te stellen net zoals je witbalans en andere instellingen. De beste diafragma en sluitertijden zijn die van video of film. Dus niet een te klein diafragma en niet te snelle sluitertijden. Ik zelf probeer altijd een 50ste bij 5.6 bijvoorbeeld. Je kan hiervoor ND filters gebruiken. Ook zet ik de autofocus altijd vooraf uit en zoomen tijdens de timelapse wordt eigenlijk nooit echt mooi omdat het te schokkerig gaat. Timelapse met langere sluitertijden kunnen erg spannend zijn en moet je zeker even mee gaan experimenteren.
– Altijd schieten in manual mode om flickering te voorkomen.
– Zet de IS en AF van de lens uit tegen ongewenste beeldverschuivingen.
Start de timelapse vanuit liveview met de spiegel opgeklapt.
Voor sterren hemels werk je met interval en sluitertijden van 30 seconde (8 a 12 uur voor een timelapse)
zorg voor een lege geheugenkaart en reset de filenummering vooraf.
Zorg dat batterij goed vol, zeker als je werkt livemode

De software

De software werkt als een plugin voor Lightroom. Je laad de foto’s in Lightroom en gaat dan naar het programma LRTimelapse. Daar start je met de eerste vier stappen. beelden laden, gemiddelde belichtingsgebied bepalen, mogelijke automatische keyframes laten maken en dan saven naar XMP. Dan ga je weer naar lightroom en selecteer je alle beelden en uit het menu “metagegevens van bestanden lezen” (onder menu metagegevens). Hij updated nu alle bestanden, waarna je de ster filter selecteert. Nu kun je de foto’s bewerken zoals gewenst. De eerste en laatste foto’s zijn je referentie en de overgang naar een andere beelduitsnede of kleur balans gaat de software voor je berekenen. Als je klaar bent met de raw bewerking ga je weer naar LRTimelapse. Daar kies je nu de “reload” knop en laat de software de berekeningen maken voor overgangen. Je kan het resultaat in de preview mode al dirct beijken. Ook kun je hier de mogelijke flikkeringen uit de film laten halen. Nu sla je de camera en zoom bewegingen op in de XMP en ga je weer naar Lightroom. Daar update je weer de bestanden door “metagegevens van bestanden lezen” te selecteren. Nu ga je naar de de sectie presentatie in lightroom en selecteer je de Timelapse instellingen waarmee je de beelden wil exporteren als film. Hier zijn diverse keuzes van 24p, 25p, 30p, 50p, 60p, in diverse formaten van HD 720, 1080, tot 4k. Lightroom verwerkt nu alle raw beelden tot een mooie timelapse film.

Timelape attributen

– Bedrade afstandsbediening voor instellen van camera is een must.
Cine Gliders van diverse merken kunnen gebruikt worden voor mooie bewegingen.
ND filter voor bereiken van optimale sluitertijd en diafragma kan handig zijn,

Meer voorbeelden van professionele makers

Timelapse vanuit het ruimtestation.

IJsland en de vulkaan uitbarsting

Landschappen en timelapse

 

Bekijk ook de LRTimelapse tutorial

http://vimeo.com/71462516
Nog meer tutorials staan op http://lrtimelapse.com/tutorial/