terug

Echte foto’s?

Verwarring

Jaren geleden heb ik mijn abonnement op de Volkskrant opgezegd, mede omdat ik de fotografie in het magazine heel vervelend vond. Ik zie het nog wel eens, dat magazine, vooral wanneer mijn vriendin zegt dat er wel hele vreemde Photoshop disasters in staan als illustratie.
VK-magazine
De afbeeldingen bij het interview met Rens Kroes zien er inderdaad niet uit als echte foto’s, eerder zijn het wat slordig in elkaar gezette montages. Het zou fysiek knip en plakwerk kunnen zijn, het zou ook knullig Photoshop gebruik kunnen zijn. Maar er staat “foto” bij de verantwoording, dat lijkt in elk geval niet te kloppen.
Navraag bij de redactie leert dat bij die verantwoording inderdaad iets mis is gegaan, want het zijn inderdaad geen gewone foto’s.
Aisha Zeijpveld, die de illustraties gemaakt heeft, kan goed duidelijk maken hoe ze te werk gaat, ik citeer uit haar antwoord dat ik per e-mail kreeg:
“Ik hou er van om mijn beeld/foto’s te benaderen als dat van een schilder/tekenaar, die alle vrijheid heeft om datgene wat in zijn hoofd zit op doek te krijgen.
Toen ik nog studeerde aan de Koninklijke academie van de Beeldende kunsten te Den Haag heb ik gebruik gemaakt van photoshop om beeld te creeeren dat ik voor ogen had. Maar nu voel ik meer de behoefte om op een creatievere manier de werkelijkheid naar eigen had te zetten. Soms zijn het hele bewerkelijke ingrepen, zo hebben we hele decors gebouwd uit karton om de omlijning van menselijke figuren te vervormen. Zie mijn serie ‘What Remains’, onder personal. Zie ook, mocht je het leuk vinden, het knopje ‘studies’. Mijn werkwijze is juist vaak moeizaam verkregen analoog werk.
De reeks beelden van Rens Koes is een samenwerking met Judith Veenendaal (van oorsprong een grafisch vormgeefster, afkomstig van dezelfde academie). Vandaar de credits: ‘fotografie en creatie’ bij het stuk. De kijker ziet in eerste instantie niet direct dat het beeld uit meerdere lagen bestaat. Door gebruik te maken van uitgeprinte beelden die we vervolgens weer bewerken (door er andere lagen uitgeprinte foto’s op te leggen of juist uit te snijden) en opnieuw te fotograferen. Zo hebben we de blouses zelf ontworpen en geprint op papier en zo hebben we Rens in een nieuw groentejasje gestopt (zie de credits ‘blouse: eigen fabrikaat). De krop sla is geen resultaat van photoshop, maar zit echt op haar hoofd. Zo is het ook gefotografeerd. De krop sla bestaat alleen wel uit meerdere lagen uitgeprint beeld. Deze analoge manier van werken is iets wat ik in mijn fotografie vaker toepas waardoor er een nieuw soort beeld ontstaat. Ik vind het leuk als mensen er naar kijken en zich afvragen hoe het is gemaakt. In eerste instantie lijkt deze serie digitaal maar als je goed kijkt zie je niet kloppende details zoals gekke schaduwen.”
Een bezoek aan haar website leert dat deze benadering in elk geval heel consequent wordt toegepast.

Illustraties

Een andere vraag is of het benoemen van het beeld als ‘illustratie’ iets zou oplossen. Voor mij wel, dan is het duidelijk. Of er dan niemand zo’n niet bestaande bloes zou willen bestellen is weer een andere vraag. Er zijn natuurlijk wel meer situaties waarin je je kunt afvragen of het bijschrift wel werkt, de vermelding dat een bepaalde foto in scène is gezet of nog erger, dat ‘de personen op de foto niet in het verhaal voorkomen’ werkt volgens mij niet. De bijna automatische koppeling bij het zien van foto’s met die typische eigenschap van een foto, namelijk dat het een stukje uit de werkelijkheid laat zien, kun je met zo’n tekst niet uitschakelen. Maar ik ga er dan niet over schrijven.