Carl de Keyzer – Moments Before the Flood

Alle fotoalbums bij elkaar moeten er vierkante kilometers van bevatten: beelden met een gele onderste en een blauwe bovenste helft. De strandfoto behoort tot het standaardrepertoire van vrijwel iedereen met een camera. Vanuit die optiek is het interessant om te zien hoe anders een Magnumfotograaf de grens tussen zee en land benadert. Carl De Keyzer reisde voor ‘Moments before the Flood’ vier jaar lang vier maanden per jaar Europa’s kusten af. Dat is heel wat langer dan de drieweekse vakantie van de doorsnee strandfotograaf. Die intensieve studie zie je onder meer terug in een breed spectrum aan zeegezichten. De overbekende goudgele toeristenstranden vullen slechts een klein deel van dit dikke boek. Daarvoor in de plaats komt een enorme verscheidenheid aan kustlandschappen. Dat is zo groot dat het de cultuur- en natuurverschillen binnen Europa illustreert. Maar de diepgang zit hem in meer. De sfeer die alle foto’s oproepen, is er niet een van een toeristisch luilekkerland. Bij veel foto’s krijg je absoluut geen zin om je tenen eens in het water te steken. Het is te vies, te guur of het oogt gevaarlijk. Fotografeert de gemiddelde amateur het landschap bij voorkeur als een droom, De Keyzer neigt naar een nachtmerrie. Een waarin de natuur alles wat wij maken kapot krijgt, en wij alles van de natuur vies. Soms moet je er goed voor kijken. De Keyzer laat veel zien via details. Als je goed kijkt, zie je op de coverfoto een kapotte televisie, op een andere een dode reuzenschildpad. De Keyzer kiest er overigens niet voor om ons foto na foto met ons vervuilende karakter te confronteren. Sommige details zijn vervreemdend, bijvoorbeeld de golfer vlak naast een kerkhof, en ergens in een hoekje van een foto een afbeelding van Jezus met een doornenkroon op waaraan je je echt kunt bezeren. Een deel van de foto’s blijkt, bij goed kijken, een dubbele bodem te bevatten met kleine maar loeischerp neergezette elementen die je op het verkeerde been zetten. Neem daar de titel en de tekst van David van Reybrouck bij, verwijzend naar de stijging van de zeespiegel, en je krijgt een onzeker gevoel. Zo krijgen zelfs de vredige zeegezichten in dit boek nog een dreigende onderlaag. De foto’s worden vergeleken met oude geschilderde zeegezichten. Als we onze hedendaagse romantische bril afzetten, zie je daarop ook vaak een brute natuur afgebeeld, net als bij De Keyzer zeer esthetisch als een wolf in schaapskleren. Toen hadden we nog een onderdanig respect voor de natuur. Het is tijd dat we dat weer terugkrijgen. Tekst: David van Reybrouck Lannoo, 33x33 cm, 272 blz., gebonden Nederlands-, Frans- en Engelstalig ISBN 9789401400251, €55