terug

Autonoom en toch succesvol

Een bestaan opbouwen in de fotografie is niet altijd even gemakkelijk. Het aantal aanbieders op de markt is groot. Hierdoor kunnen bedrijven of organisaties voor beelden een gering bedrag betalen. Een fotograaf die in opdracht werkt in bepaalde niches kan nog een goed, tot zeer goed bestaan opbouwen. Voor de fotograaf die zijn eigen opdrachten stelt is dat een stuk moeilijker. Maar er zijn manieren om dat op te vangen.

door Werner Pellis

Het afgelopen jaar sprak ik met een aantal jonge talenten in de fotografie die actief zijn als autonoom werkend documentair fotograaf. Ofwel fotografen die zelf hun projectdoelen stellen, ze in eigen beheer uitvoeren en ook zelf de financiering regelen. Twee van die fotografen hadden naast hun werkzaamheden als fotograaf een baan in loondienst. De één had een baan in het onderwijs, de ander in de zorg. Beiden zeiden ze, onafhankelijk van elkaar, tegen mij: “Schrijf maar niets over mijn baan in loondienst in het artikel.”

Voor het artikel is het ook niet zo interessant om over hun baan in loondienst te schrijven. Anderzijds beïnvloedt het toch hun fotografische projecten. Als je drie dagen in loondienst werkt heb je tenslotte minder tijd voor de uitvoering van je project. Aan de andere kant heb je ook geen financiële druk. Niets om je voor te schamen, lijkt me. Je mag best trots op jezelf zijn als je naast een parttimebaan de andere helft van de week jezelf als fotograaf op de kaart weet te zetten. De mythe van de kunstenaar die in armoede meesterwerken creëert die hem na zijn dood wereldberoemd maakt, is ontstaan na Van Gogh en is naar mijn mening totaal niet meer van deze tijd. Toch zijn fotografen nog heel voorzichtig om over hun bijverdiensten naar buiten te treden.

Carla Kogelman
Al zijn de omstandigheden moeilijker geworden, ze zijn er nog wel: de fulltime werkende fotografen die autonoom of semi-autonoom van hun werk kunnen leven. Carla Kogelman bijvoorbeeld combineert haar eigen projecten met werk in opdracht. Dat werk in opdracht is dan wel een verlengende van haar eigen fotografische projecten. De in opdrachten gemaakte portretten zijn ook in zwart-wit, verlicht met het aanwezige licht en qua stijl en benadering niet te onderscheiden van haar langdurige documentaire projecten. Je mag haar portretten gerust documentaire portretten noemen. Zij voorfinanciert haar projecten volledig zelf, maar denkt bij de planning al wel hoe ze vervolgens die projecten door middel van publicaties kostendekkend kan maken. Denk daarbij aan boeken, maar ook aan publicaties van haar documentaire projecten in kranten en tijdschriften. Van de verdiensten van het ene project wordt het volgende project weer gefinancierd. Daarnaast zorgen de opdrachten voor regelmatige inkomsten. Carla Kogelman denkt tijdens het ontwikkelen van een nieuw project niet alleen na over de inhoud van het project, maar ook over hoe ze het project kan financieren, zonder afbreuk te hoeven doen aan het verhaal dat ze wil vertellen. De formule van Carla Kogelman werkt goed voor haar want ze heeft de afgelopen jaren regelmatig prijzen in diverse categorieën gewonnen bij de Zilveren Camera en de World Press Photo.

© Carla Kogelman

Fondsen
Een andere manier om je projecten en je eigen levensonderhoud te financieren is via een subsidietraject, eventueel in combinatie met crowdfunding. Allereerst heb je het Mondriaan Fonds, dat projecten en activiteiten van kunstenaars uit Nederland ondersteunt. Het Mondriaan Fonds wordt gefinancierd door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. Het fonds heeft verschillende regelingen voor kunstenaars, zowel voor startende als meer ervaren kunstenaars. Daarnaast hebben ze regelingen die een bijdrage aan bepaalde projecten leveren.

Je moet een hoop tijd en energie in een aanvraag steken, maar met hulp van de overheid kun je zo projecten financieren of je beroepspraktijk starten. Of verder uitbouwen. Met steun van het Mondriaanfonds kun je bijvoorbeeld een project financieren dat resulteert in een boek. Je boek kun je dan weer financieren met crowdfunding. Het crowdfunden van boeken is inmiddels een beproefd concept. De laatste tien jaar hebben al heel wat bekende en minder bekende namen in de fotografie een boek (of een fotografisch project) gefinancierd door middel van crowdfunding. Martijn van de Griendt heeft via crowdfunding zelfs al meerdere boeken gepubliceerd.
Behalve een nationaal fonds als het Mondriaanfonds heb je ook diverse provinciale en – in grote plaatsen als Amsterdam – gemeentelijke fondsen. Ook zijn er grote bedrijven die het als een maatschappelijke taak zien om te investeren in fotografie. Tot slot heb je diverse particuliere stichtingen die subsidies verlenen aan fotografieprojecten. Twee van die fondsen werken met het Nederlands Fotomuseum samen: Fonds Anna Cornelis en het Jan Bernard Gijsman Fonds.

Keuzes
Het is mogelijk om als autonoom of als documentair werkende fotograaf een bestaan met een gemiddeld inkomen op te bouwen. Combineer je je fotografiepraktijk met een deeltijdbaan in loondienst of vind je het prettiger om je eigen projecten te combineren met fotografie in opdracht? Misschien vind je het een interessante uitdaging om je projecten te crowdfunden of om projectplannen bij subsidiënten in te dienen?
Puur en alleen leven van de door jou zelf ontwikkelde en volledige autonoom uitgevoerde projecten is slechts weggelegd voor een beperkt aantal grote talenten. Misschien ben jij dat wel, maar de kans is groter dat je niet tot die categorie behoort. De keuze van wat bij je past heeft met veel factoren te maken. Hoeveel zekerheid heb je in je bestaan nodig? Een deeltijdbaan erbij biedt zekerheid. Vind je het vervelend om iets anders te doen dan fotograferen? Het combineren van je eigen projecten met fotografie in opdracht zorgt ervoor dat je fulltime kan fotograferen. Hoe goed ben je in het verwerven van een subsidie of in het starten van een crowdfunding? Maak een keuze die bij je past en je zult het langst met plezier en succes als fotograaf actief zijn.

Mocht je de komende tijd meer willen weten over Branding, neem dan nu een abonnement op Pf Fotografie Magazine! Ga naar: www.pf.nl/aanbieding-2