terug

Andrea Stultiens: The Kaddu Wasswa Archive

Zonder erbij stil te staan, krijgen fotografen vaak de taak visueel samen te vatten. Om maar een heel eenvoudig voorbeeld te noemen: voor een vakantiefolder moet in enkele beelden een stad of streek worden gepakt. Bij Parijs is dat eenvoudig, bij Milaan al een stuk lastiger.
Journalisten wordt gevraagd onzichtbare zaken als onmacht, bedrog of vrede te illustreren. Al dan niet bewust ontwikkelen fotografen hier handigheid in. Andrea Stultiens is een fotografe die dergelijke visualiseringsprocessen in een grote complexiteit beheerst en ermee pioniert.
Het begon allemaal relatief eenvoudig met het maken van twee boeken die het leven in twee Nederlandse dorpen raken. Al in 2002 werden haar eigen foto’s gecombineerd met oude foto’s. Vandaag de dag is het een stuk ingewikkelder en fascinerender.
In ‘Intensive Care’, het boekje waarin ze het verongelukken van haar zus en zwager verwerkt, combineert ze zelfgemaakte beelden en teksten met gevonden en door anderen geschreven gedichten en teksten, en met screenshots van internet.
In ‘The Kaddu Wasswa Archive’ is het even complex, maar nog gedurfder. De hoofdmoot van dit boek is een ander boek, het archief van Kaddu Wasswa. Kaddu Wasswa is een oude Oegandees die vanaf vrij jonge leeftijd papier dat op zijn leven betrekking had, heeft bewaard. Daar zitten foto’s bij maar, doordat hij sociaal werker was, ook correspondentie, krantenknipsels en tijdschriftartikelen, vaak voorzien van handgeschreven commentaar. We volgen de blik van een insider.
Alles bij elkaar geeft zijn knipselboek ons over een periode van vele decennia een ongewone inkijk in de plaatselijke cultuur. We krijgen zicht op sociale structuren, idealen en de mentaliteit ter plekke. Zoals een foto van een plein in Milaan een gevoel geeft over de stad, geeft het archief van Kaddu Wasswa weer hoe je in Oeganda kunt leven. Dat beeld wijkt radicaal af van het door de journalistiek gecreëerde beeld van Afrika als probleemcontinent. Wasswa’s archief vormt de kern van dit boek. Daarmee treedt Stultiens in de voetsporen van bijvoorbeeld Susan Meseilas, Martin Parr en Hans Aarsman. Fotografen die beseffen dat het soms slimmer is foto’s die reeds bestaan te gebruiken om je verhaal te vertellen.
Stultiens gebruikt haar eigen fotografie om Wasswa’s archief in een kader te plaatsen. We zien foto’s van een vitale oude man, van zijn woning, zijn leefomgeving en zijn leven op zijn oude dag als boer. We vinden ook door zijn kleinzoon gemaakte foto’s van de fotografe op bezoek. Op de repro’s van Wasswa’s archief zie je iedere keer haar vingers de zijkanten van de bladzijden plat houden. Alsof je zelf op bezoek bent en door het archief bladert.
De kunst gaat voor Stultiens veel verder dan het fotograferen. Het zit hem net zo goed in het zoeken naar ander beeld, het denken erover en het bepalen van de beste strategie om ze in een zo raak mogelijke mix naar buiten te brengen. Dat maakt het mogelijk meer over te dragen dan met beeld alleen kan. Het Kaddu Wasswa archief was onlangs te zien in het Nederlands Fotomuseum.
Post Editions, 18×24,5 cm, 256 blz., gebonden
Engelstalig, ISBN 9789460830297