De Amerikaanse fotograaf Ed Wargin fotografeert al bijna zijn hele leven de Great Lakes, een enorm merengebied op de grens van Canada en Amerika, op diafilm. Nu film dreigt te verdwijnen en de Great Lakes ook onder druk staan, heeft Wargin het Fresh Coast Project opgestart. Ter ere van het gebied én de analoge fotografie. Het project moet uiteindelijk uitmonden in een koffietafelboek, een reizende expositie en wellicht een korte documentaire. Via Facebook en zijn site kun je het project al volgen en steunen. Bijzonder zijn de videos waarin hij zijn liefde voor diafilm uit, zoals Edit, die onderaan dit artikel staat.
Ik sprak met Wargin over zijn project en waarom hij zo vasthoudt aan het werken op film.
Je fotografeert al heel lang The Great Lakes, wat maakt het gebied zo mooi?
Het zit in de vorm van het gebied. Ruige kustlijnen worden afgewisseld met zacht zand, razende winden met zachte briesjes, oude dennenbomen versus strandgras. En zware winters tegen warme zomerdagen aan bij het meer. Maar bovenal wordt het gebied gevormd door de mensen. Ik heb heel veel in de Great Lakes rondgetrokken en ben de hele wereld over gereisd. Altijd als ik weer bij de Great Lakes kom merk ik dat het lastig is om aardigere mensen te vinden dan die langs de kusten van de Great Lakes wonen.
Waarom trekt je aan het gebied?
Het is een van die gebieden die echt onder je huid gaat zitten. Ik heb op heel veel plaatsen gewoond en gewerkt, zoals Phoenix en Tucson in Arizona en Los Angeles in Californië. Maar dit verdomde gebied trekt me steeds weer naar haar kusten toe. Je houdt van de Great Lakes of je haat het. De haat komt doorgaans van de soms extreem strenge winters, maar wie van het gebied houdt ziet de verandering van de seizoenen als een belangrijk deel van het leven in het noorden en bij de Great Lakes.
Ik ben opgegroeid rond dit gebied en mijn familie heeft altijd een sterke band gehad met de Great Lakes. Mijn opa was een houthakker bij zowel de North Shore als Lake Superior en werkte als een van de vrachtladers op de Great Lakes. Mijn vader werkte bij de graansilo’s in Duluth, Minnesota en een van mijn broers was lasser bij de scheepswerf in Superior, Wisconsin. Een andere broer werkte weer bij de papiermolen in de haven van Duluth. Het is die verbinding denk ik. Persoonlijk ben ik altijd geboeid geweest door haar geschiedenis, de cultuur en de traditionele kennis. Mijn vrouw heeft bijvoorbeeld een familielid verloren bij de beruchte Edmund Fitzgerals scheepswrakken. Het zijn die verbindingspunten denk ik.
Het gebied wordt bedreigd, op wat voor manier?
De Great Lakes worden zeker bedreigd, bijna dagelijks verschijnt het gebied wel in het nieuws. Recent is de ‘potentiële’ desastreuze invasie van de Aziatische karper. Een ander probleem zijn de zebramossels. De laatste jaren heeft de Quagga mossel haar intrede gedaan in de Great Lakes en daarmee vergeleken zijn de zebramossels kinderspel.
Natuurlijk kun je ook heel eenvoudig de vinger wijzen naar de industriële vervuiling. Misschien wel het hardnekkigste gerucht is dat het zuiden van Amerika, met haar woestijnsteden, bij ons aan komt kloppen voor ons water. Ik hoop dat die dag nooit komt.
Wat mij ook echt stoort aan de Great Lakes is dat heel veel privé terrein is, waardoor je van heel veel stukken niet kunt genieten. Mijn maag doet nog steeds veel pijn als ik een ‘verboden te betreden’ bord zie.
Tenslotte wordt het gebied ook bedreigd door de alledaagse vervuiling. Dat is misschien wel de grootste bedreiging van het gebied. Je kunt geen product noemen dat door mensen is gemaakt en de laatste twintig jaar is verkocht, of ik heb het op zijn minst een keer op een van de stranden van de Great Lakes gevonden.
Wat is het verhaal dat je wilt vertellen?
Misschien is het wat naïef van mij, maar ik hoop dat mijn project een kleine bijdrage kan leveren om mensen te laten nadenken over hoe ze met de Great Lakes omgaan. Dat ze voor ze afval in het water gooien even bedenken dat ze ook aan dat water zitten en dat ze realiseren dat ze hun handelen invloed heeft op het bezoek van anderen aan het gebied. Ik weet dat we dit kunnen veranderen als we realiseren wat voor waarde het gebied heeft en hoe waardevol het is om het te bewaren voor de toekomstige generatie.
Met mijn project wil ik in een lineair verhaal de rest van de wereld laten zien hoe mooi, groots en belangrijk de Great Lakes zijn. Wat er op milieugebied gebeurt in Lake Erie is minstens zo belangrijk als wat er gebeurt in Lake Superior. We moeten het gebied als een geheel zien, niet als losse stukken.
Het project gaat niet zozeer over vandaag, maar meer om de geschiedenis een goede indruk te geven van hoe de Great Lakes er vandaag de dag uitzien, voor de toekomstige generatie.
Je fotografeert het project bewust op diafilm, omdat die net als de Great Lakes bedreigd wordt. Doe je dat om, net als bij de Great Lakes, een stuk geschiedenis vast te leggen?
Een van de grappige dingen bij dit project over de Great Lakes is de overeenkomst tussen de Great Lakes en fotografie. Fotografie migreert naar een nieuwe generatie van kunstenaars die waarschijnlijk alleen maar digitale fotografie kennen, we moeten nagaan wat we achter ons laten met deze verandering. Kijk nu al naar de veranderingen in de fotografie. Denk aan allerlei soorten beroepen die ooit ontstaan zijn vanuit de fotografie, maar niet meer bestaan. Dan heb ik het nog niet over de traditionele fotograaf zelf. Fotografie zou niet hebben bestaan zonder film. Zonder film hadden we niet kunnen genieten van de verhalen van grote fotografen als Edward Curtis of Ansel Adams. De kinderen van nu zullen fotografie alleen via de digitale fotografie leren kennen. Wie van hun gaat verdiepen in de geschiedenis van fotografie, zal leren hoe belangrijk film was voor een hele generatie fotografen. Ik maak graag deel uit van dat verhaal.
Bij de Great Lakes zien we eenzelfde verandering. De Great Lakes van vijftig jaar geleden bestaan niet meer, alleen restanten bestaan nog in onze cultuur. Over nog eens vijftig jaar is de huidige manier van leven rond de Great Lakes ook alleen maar geschiedenis, met de vuurtorens, vuurtorenwachters, vissersdorpen, commerciële vissers, houthakkers en houthakkerskampen enzovoorts. De twee verhalen van fotografie en de Great Lakes komen nu samen op een werkelijk uniek moment.
Er zijn zoveel veranderingen, die zo snel gaan. Ik klaag niet over de veranderingen, ik vind het zelfs een erg leuke tijd om hier deel van te zijn. Ik wil het gewoon nu vastleggen voor er geen film meer is, of er geen camera’s meer zijn die op film werken. Historisch gezien is 50 jaar maar een klein deel van het geheel, maar het is onze geschiedenis en ik denk dat het waard is om die vast te leggen op film.
Hoe lang denk je nog met film te kunnen werken? Je laborant zegt in een van je films dat over drie jaar dia’s verdwenen zullen zijn.
Volgens experts zal dia het eerst verdwijnen, dan zwart-wit en tenslotte C-41. Dia zal binnen een paar jaar weg zijn. Kodak of Fuji zullen het nooit zeggen. Maar neem Kodak, die hebben nu maar twee of drie soorten professionele diafilms en we weten allemaal hoe het nu met Kodak voorstaat.
Ik denk overigens niet dat film helemaal zal verdwijnen. Er zullen altijd ondernemers zijn die film en de chemie zullen blijven maken. Maar hoe haalbaar is dat als bedrijf? Ik zou het graag mis hebben en film nog voor een hele lange tijd kunnen gebruiken. Maar ik wil er niet langer op gokken, daarom ben ik nu zo gedreven om dit doorlopende project af te ronden.
Wat is er nu zo mooi aan diafilm?
Ik houd erg van de verzadiging van film. Film is prachtig materiaal. Ik vergelijk het altijd met het doek van de schilder. Film is stabiel en tastbaar, heb je ooit een digitaal bestand vast kunnen houden? Ik betwijfel ook of digitaal die warmte of diepte kan weergeven die diafilm wel kan creëeren.
Dat gezegd hebbende, ik fotografeer ook wel eens digitaal. Het zijn beide geweldige media, die elk een verschillend doel dienen.
Op je site roem je de film vanwege de archiveerbaarheid. Maar digitale bestanden kunnen ook heel goed gearchiveerd worden en hebben als voordeel dat je ze kunt reproduceren en backuppen. Is de dia of negatief weg of beschadigd, dan heb je niets meer. Tenzij je ze gescand hebt, maar dat is ironisch genoeg weer een digitaal bestand.
Voor het project ben ik eerder dit jaar op pad geweest en heb al mijn digitale bestanden, zowel de raw-foto’s als de video, naar een harde schijf gekopieerd. Een paar maanden later heb ik die bestanden weer naar een grotere harde schijf omgezet. Zo’n twee maanden geleden wilde ik de foto’s weer bekijken en zag dat sommige bestanden, zowel foto als video, totaal verdwenen waren van de harde schijf. Dat is werk dat niet meer gemaakt kan worden, verdwenen in een digitale hartslag.
Dat is misschien pech. Maar ik fotografeer nu al 25 jaar op film en moet, even afkloppen, nog steeds mijn eerste stukje film kwijtraken.
In je film ‘edit’ zien we hoe je je foto’s uitzoekt. Zoek je je foto’s anders uit dan een digitaal geschoten serie?
Ik vind het geweldig om films uit te zoeken. Het vertraagt je, wat volgens mij erg goed is, je ziet de foto echt in een ander licht. Letterlijk en figuurlijk. Als het gaat om digitaal uitzoeken, kan ik alles veel sneller uitzoeken. Maar ik ben er nog steeds niet achter waarom ik dan zo’n haast moet hebben. Ik houd van films uitzoeken, zeker voor kritische werk.
Je kijkt graag door de loep?
Absoluut. Kijken door de loep is erg belangrijk. Het gaat om de details, compositie, belichting, schaduwdetails, scherpte, kleur. Het is verlenging van de ervaring van fotograferen op film. Het leert je om beter te fotograferen door je successen en fouten direct op film te zien.
Film wordt steeds meer gezien als iets ouderwets en nostalgisch.
Ik ben het er niet per se mee oneens, maar het is wel een erg simplistische manier om er naar te kijken. Sorry voor degenen die zo denken.
Er is niets nostalgisch of sentimenteel rond het fotograferen op film als je er echt heel erg goed in bent. Maar weinig fotografen kunnen het concept beheersen van niet alleen het beslissende moment, maar dat ook nog een vastleggen op een medium (E6, dia) dat bijna geen speelruimte heeft (in vergelijking tot negatieffilm bijvoorbeeld). Dat beheersen, dat maakte het onderscheid tussen jou en de andere fotografen.
De opmerking dat het nostalgisch is, is vrij gemeengoed. Net zoals ik vaak hoor dat ‘mensen die niet op film kunnen fotograferen, werken digitaal’. Hoe grappig dat ook klinkt, ik denk evenmin dat dat een eerlijke opmerking is. Ik ben zeer blij dat ik met beide media, film én digitaal, kan werken. Ik vind het jammer voor mensen die de hele beleving missen om met film te werken.
